Một prompt tốt thường gồm 6 thành phần: vai trò, bối cảnh, nhiệm vụ, yêu cầu/ràng buộc, định dạng đầu ra và ví dụ. Bài này giải thích từng thành phần, giới thiệu các công thức dễ nhớ và mẫu prompt khung bạn có thể dùng ngay cho mọi việc.
- Nắm 6 thành phần của prompt
- Áp dụng công thức VBNYĐ và các khung phổ biến (RTF, CO-STAR)
- Viết prompt khung dùng lại nhiều lần
- Biết thành phần nào bắt buộc, thành phần nào tùy chọn
Một số khái niệm
| Thành phần | Trả lời câu hỏi | Ví dụ |
|---|---|---|
| 1. Vai trò | AI đóng vai ai? | Bạn là giáo viên Toán THCS giàu kinh nghiệm. |
| 2. Bối cảnh | Tình huống, đối tượng, mục đích? | Lớp 7, học lực trung bình, chuẩn bị kiểm tra giữa kì. |
| 3. Nhiệm vụ | Cần làm gì? (động từ rõ ràng) | Soạn 10 câu trắc nghiệm về tỉ lệ thức. |
| 4. Yêu cầu, ràng buộc | Tiêu chí, giới hạn? | 4 phương án, 1 đáp án đúng; 40% nhận biết, 40% thông hiểu, 20% vận dụng. |
| 5. Định dạng đầu ra | Trình bày thế nào? | Bảng: câu hỏi, phương án, đáp án, giải thích ngắn. |
| 6. Ví dụ (tùy chọn) | Mẫu mong muốn? | Một câu hỏi mẫu đúng phong cách. |
Công thức VBNYĐ
Ghi nhớ theo thứ tự: Vai trò – Bối cảnh – Nhiệm vụ – Yêu cầu – Định dạng (+ ví dụ khi cần). Ba thành phần quan trọng nhất là Nhiệm vụ, Bối cảnh, Định dạng.
Bạn là [vai trò/chuyên gia].
Bối cảnh: [tình huống, đối tượng người đọc, mục đích].
Nhiệm vụ: [động từ + sản phẩm cần tạo].
Yêu cầu:
- [tiêu chí 1]
- [tiêu chí 2: độ dài, giọng văn, mức độ]
- [điều cần tránh]
Định dạng: [bảng / gạch đầu dòng / email / mã...].
Nếu thiếu thông tin, hãy hỏi tôi trước khi làm.Bạn là chuyên viên truyền thông của một trường đại học.
Bối cảnh: Trường tổ chức Ngày hội việc làm vào 8h ngày 20/12 tại hội trường A, có 30 doanh nghiệp tham gia; đối tượng là sinh viên năm 3, năm 4.
Nhiệm vụ: Viết bài đăng Facebook thông báo sự kiện.
Yêu cầu:
- Dài 120–150 từ, giọng trẻ trung nhưng lịch sự
- Có lời kêu gọi đăng ký, 3–5 hashtag
- Không dùng quá 3 biểu tượng cảm xúc
Định dạng: tiêu đề in hoa + nội dung + hashtag.Các khung prompt phổ biến
| Khung | Thành phần | Dùng khi |
|---|---|---|
| RTF | Role – Task – Format | Việc nhanh, đơn giản |
| CO-STAR | Context – Objective – Style – Tone – Audience – Response | Viết nội dung truyền thông, văn bản |
| CRISPE | Capacity – Request – Insight – Statement – Personality – Experiment | Cần nhiều phương án sáng tạo |
| VBNYĐ | Vai trò – Bối cảnh – Nhiệm vụ – Yêu cầu – Định dạng | Khung tổng quát tiếng Việt, dễ nhớ |
Các khung chỉ là công cụ gợi nhớ; điều quan trọng là prompt trả lời đủ các câu hỏi: ai, cái gì, cho ai, để làm gì, như thế nào.
Tách bạch nội dung bằng dấu phân cách
Khi prompt có tài liệu dài, hãy đặt tài liệu trong dấu phân cách để AI không nhầm hướng dẫn với nội dung:
Tóm tắt văn bản trong thẻ <van_ban> thành 5 ý chính cho lãnh đạo khoa đọc trong 1 phút.
<van_ban>
[dán nội dung văn bản ở đây]
</van_ban>Lưu các prompt khung hay dùng vào một tệp ghi chú, hoặc dùng tính năng "Hướng dẫn tùy chỉnh", Projects, Gems của trợ lý AI để không phải gõ lại vai trò, bối cảnh mỗi lần.
Prompt dài không có nghĩa là prompt tốt. Mỗi câu trong prompt nên có lý do tồn tại; tránh yêu cầu mâu thuẫn như "thật chi tiết" nhưng "dưới 100 từ".
- Viết lại 3 câu hỏi bạn từng hỏi AI theo công thức VBNYĐ.
- Tạo prompt khung cho công việc lặp lại hằng tuần của bạn (báo cáo, thông báo, giáo án...).
- Thử bỏ từng thành phần khỏi prompt và quan sát kết quả thay đổi thế nào.
- 6 thành phần: vai trò, bối cảnh, nhiệm vụ, yêu cầu, định dạng, ví dụ.
- Nhiệm vụ, bối cảnh và định dạng là quan trọng nhất.
- Dùng dấu phân cách cho tài liệu dài.
- Lưu prompt khung để dùng lại.