Java là ngôn ngữ định kiểu tĩnh: mỗi biến có kiểu xác định khi biên dịch. Bài này trình bày kiểu nguyên thủy, String, toán tử và nhập dữ liệu với Scanner.
- Kiểu nguyên thủy và kiểu tham chiếu
- Khai báo biến, var, hằng final
- Toán tử và ép kiểu
- String và Scanner
Cơ sở lý thuyết
Java là ngôn ngữ định kiểu tĩnh, mạnh: kiểu của biến được kiểm tra khi biên dịch, nhiều lỗi được phát hiện trước khi chạy. Có hai nhóm kiểu:
| Kiểu nguyên thủy | Kiểu tham chiếu | |
|---|---|---|
| Ví dụ | int, long, double, boolean, char | String, mảng, mọi lớp |
| Lưu | Giá trị trực tiếp (trong stack khi là biến cục bộ) | Biến chứa địa chỉ tới đối tượng trên heap |
| Giá trị mặc định (thuộc tính) | 0, false | null |
| So sánh == | So sánh giá trị | So sánh địa chỉ (cùng đối tượng?) |
- Ép kiểu mở rộng (int → long → double) tự động; ép kiểu thu hẹp (double → int) phải viết rõ và có thể mất dữ liệu.
- Tràn số: int có 32 bit, Integer.MAX_VALUE + 1 quay về số âm; dùng long hoặc Math.addExact để phát hiện.
- String bất biến và được lưu trong string pool; vì vậy == có thể "tình cờ" đúng với hằng chuỗi nhưng sai với chuỗi tạo lúc chạy. Luôn dùng equals().
- Wrapper class (Integer, Double) bọc kiểu nguyên thủy để dùng trong Collections; Java tự động boxing/unboxing.
Kiểu dữ liệu
| Kiểu | Kích thước | Ví dụ |
|---|---|---|
| int, long | 4, 8 byte | int tuoi = 20; |
| double, float | 8, 4 byte | double diem = 8.5; |
| char | 2 byte | char c = 'A'; |
| boolean | boolean dat = true; | |
| String | tham chiếu | String ten = "Lan"; |
Ví dụ
import java.util.Scanner;
public class Main {
public static void main(String[] args) {
final double PI = 3.14159;
var sc = new Scanner(System.in);
System.out.print("Bán kính: ");
double r = sc.nextDouble();
System.out.printf("Diện tích: %.2f%n", PI * r * r);
String ten = " nguyễn văn an ";
System.out.println(ten.trim().toUpperCase() + " có " + ten.trim().length() + " ký tự");
int a = 7, b = 2;
System.out.println(a / b + " " + (double) a / b + " " + a % b); // 3 3.5 1
}
}Ứng dụng thực tế
Bài toán: tính tiền điện cho 2 triệu hộ trong một tháng; tổng tiền có thể vượt 2,1 tỷ nên phải chọn kiểu dữ liệu đúng:
int soHo = 2_000_000;
int tienMoiHo = 450_000;
int saiTong = soHo * tienMoiHo; // tràn số: kết quả âm
long dungTong = (long) soHo * tienMoiHo; // 900 000 000 000
System.out.println(saiTong + " | " + dungTong);
BigDecimal gia = new BigDecimal("0.1").add(new BigDecimal("0.2")); // 0.3 chính xác cho tiền tệLỗi tràn số từng gây sự cố nổi tiếng: tên lửa Ariane 5 (1996) nổ vì chuyển số thực 64 bit sang số nguyên 16 bit. Chọn kiểu dữ liệu là quyết định quan trọng, không phải chi tiết nhỏ.
So sánh chuỗi bằng s1.equals(s2), không dùng ==.
- Nhập điểm 3 môn, in điểm trung bình 2 chữ số thập phân.
- Đếm số nguyên âm trong một chuỗi.
- Đổi nhiệt độ từ độ C sang độ F.
- Java định kiểu tĩnh; var để suy luận kiểu.
- Chia số nguyên cho kết quả nguyên.
- String là đối tượng, so sánh bằng equals.

