Lambda và Stream API giúp xử lý dữ liệu theo phong cách hàm: lọc, biến đổi, gom nhóm ngắn gọn. Đây là cách viết Java hiện đại được dùng phổ biến.

50 phútTrung cấp
Bạn sẽ học được
  • Biểu thức lambda, method reference
  • filter, map, sorted, collect
  • Gom nhóm với groupingBy
  • Optional

Cơ sở lý thuyết

Lập trình hàm coi hàm là "công dân hạng nhất": có thể truyền như tham số, trả về như kết quả. Java hỗ trợ từ phiên bản 8 qua biểu thức lambda, cài đặt cho interface hàm (chỉ có một phương thức trừu tượng) như Predicate, Function, Consumer, Supplier.

  • Stream là chuỗi xử lý dữ liệu theo kiểu khai báo: nói muốn gì (lọc, biến đổi, gom nhóm) thay vì làm thế nào (vòng lặp, biến tạm).
  • Stream gồm nguồn → các thao tác trung gian (filter, map, sorted – lười, chưa chạy) → một thao tác kết thúc (collect, sum, count – kích hoạt xử lý).
  • Stream không sửa dữ liệu nguồn; nên dùng hàm không có tác dụng phụ.
  • Có thể chạy song song bằng parallelStream() trên dữ liệu lớn, nhưng chỉ có lợi khi khối lượng tính toán đủ lớn.

Lambda

Runnable r = () -> System.out.println("Chạy");
Comparator<String> theoDoDai = (a, b) -> a.length() - b.length();
ds.forEach(System.out::println);

Stream

double tb = dsSV.stream().mapToDouble(SinhVien::getDiem).average().orElse(0);

List<String> gioi = dsSV.stream()
    .filter(s -> s.getDiem() >= 8)
    .sorted(Comparator.comparing(SinhVien::getTen))
    .map(SinhVien::getTen)
    .toList();

Map<String, Long> theoLop = dsSV.stream()
    .collect(Collectors.groupingBy(SinhVien::getLop, Collectors.counting()));

Optional<SinhVien> cao = dsSV.stream().max(Comparator.comparing(SinhVien::getDiem));
cao.ifPresent(System.out::println);

Ứng dụng thực tế

Bài toán: phân tích dữ liệu bán hàng của chuỗi cửa hàng: doanh thu theo chi nhánh, top 3 sản phẩm bán chạy – loại báo cáo mà mọi hệ thống quản lý bán hàng đều có:

record Don(String chiNhanh, String sanPham, int soLuong, long donGia) {
    long thanhTien() { return soLuong * donGia; }
}
Map<String, Long> doanhThu = dsDon.stream()
    .collect(Collectors.groupingBy(Don::chiNhanh, TreeMap::new, Collectors.summingLong(Don::thanhTien)));

List<String> top3 = dsDon.stream()
    .collect(Collectors.groupingBy(Don::sanPham, Collectors.summingInt(Don::soLuong)))
    .entrySet().stream()
    .sorted(Map.Entry.<String, Integer>comparingByValue().reversed())
    .limit(3).map(Map.Entry::getKey).toList();
Thực hành
  1. Lọc sản phẩm giá dưới 100 000 và sắp xếp tăng dần.
  2. Tính tổng doanh thu theo từng tháng bằng groupingBy.
  3. Tìm từ dài nhất trong văn bản bằng stream.
Tóm tắt bài học
  • Lambda là hàm ngắn không tên.
  • Stream: nguồn → thao tác trung gian → thao tác kết thúc.
  • Optional tránh NullPointerException.