Kotlin hướng đối tượng gọn hơn Java nhiều và ngăn lỗi NullPointerException ngay khi biên dịch. Bài này trình bày lớp, data class, kế thừa, interface và hệ thống null safety.

50 phútCơ bản
Bạn sẽ học được
  • Lớp, hàm khởi tạo chính
  • data class, object
  • Kế thừa với open, interface
  • Kiểu nullable, ?., ?:, !!

Cơ sở lý thuyết

Lỗi tham chiếu null được chính tác giả khái niệm null (Tony Hoare) gọi là "sai lầm tỷ đô". Kotlin giải quyết bằng hệ thống kiểu phân biệt null: String không bao giờ null, String? có thể null; trình biên dịch buộc bạn kiểm tra trước khi dùng kiểu có dấu ?. Nhờ smart cast, sau khi kiểm tra if (s != null), s được tự động coi là String.

  • Hàm khởi tạo chính khai báo thuộc tính ngay trong tiêu đề lớp, loại bỏ mã lặp của Java.
  • data class dành cho lớp chứa dữ liệu: tự sinh equals, hashCode, toString, copy, componentN (phân rã).
  • Lớp trong Kotlin mặc định là final; muốn kế thừa phải khai báo open, khuyến khích thiết kế có chủ đích.
  • object tạo singleton; companion object chứa thành viên dùng chung của lớp (tương tự static).
  • sealed class mô hình hóa tập trạng thái hữu hạn, kết hợp when để xử lý đầy đủ.

Lớp

data class SinhVien(val ma: String, val ten: String, var diem: Double = 0.0)

open class Hinh { open fun dienTich() = 0.0 }
class Tron(val r: Double) : Hinh() {
    override fun dienTich() = Math.PI * r * r
}

object CauHinh { const val PHIEN_BAN = "1.0" }   // singleton

val sv = SinhVien("SV01", "Lan", 9.0)
val sv2 = sv.copy(diem = 9.5)
println(sv2)

Null safety

var email: String? = null            // có thể null
println(email?.length)               // null, không lỗi
val doDai = email?.length ?: 0       // toán tử Elvis
email?.let { println("Gửi tới $it") }

Ứng dụng thực tế

Bài toán: màn hình hồ sơ hiển thị số điện thoại người dùng, có thể chưa khai báo. Trong Java dễ gây lỗi NullPointerException và làm ứng dụng bị đóng đột ngột; Kotlin buộc xử lý ngay khi biên dịch:

data class NguoiDung(val ten: String, val sdt: String?, val diaChi: DiaChi?)
data class DiaChi(val tinh: String?)

fun moTa(nd: NguoiDung): String {
    val sdt = nd.sdt ?: "Chưa cập nhật"
    val tinh = nd.diaChi?.tinh ?: "Không rõ"
    return nd.ten + " | " + sdt + " | " + tinh
}

Theo Google, các ứng dụng viết bằng Kotlin có tỉ lệ bị đóng đột ngột (crash) thấp hơn đáng kể so với Java, phần lớn nhờ null safety.

Lưu ý

Tránh dùng !! (khẳng định khác null); nếu sai, chương trình sẽ dừng với NullPointerException.

Thực hành
  1. Tạo data class SanPham và danh sách sản phẩm.
  2. Viết lớp Hinh với các lớp con Tron, ChuNhat.
  3. Xử lý chuỗi nhập có thể null bằng ?: .
Tóm tắt bài học
  • data class tự sinh equals, toString, copy.
  • Kiểu có ? mới được null.
  • ?. và ?: giúp xử lý null an toàn.