Bài 12. Lập trình hướng đối tượng

Khái niệm và lý thuyết

Lớp gom thuộc tính (dữ liệu) và phương thức (hành vi) lại một chỗ. Mỗi đối tượng có bản dữ liệu riêng nhưng dùng chung phương thức. Bốn nguyên lý: đóng gói, kế thừa, đa hình, trừu tượng.

Python không có private thật; quy ước tên bắt đầu bằng _ là “nội bộ, đừng dùng từ ngoài”. @property cho phép kiểm tra dữ liệu khi gán mà vẫn dùng cú pháp truy cập thuộc tính bình thường.

Lớp đầu tiên

class SinhVien:
    truong = "Đại học Tây Bắc"          # thuộc tính lớp, dùng chung

    def __init__(self, ma: str, ho_ten: str):
        self.ma = ma                     # thuộc tính đối tượng
        self.ho_ten = ho_ten
        self._diem: list[float] = []

    def them_diem(self, d: float) -> None:
        if not 0 <= d <= 10:
            raise ValueError("Điểm phải từ 0 đến 10")
        self._diem.append(d)

    @property
    def diem_tb(self) -> float:
        return sum(self._diem) / len(self._diem) if self._diem else 0.0

    def __str__(self):
        return f"{self.ma} - {self.ho_ten} ({self.diem_tb:.2f})"

sv = SinhVien("SV01", "Lò Văn An")
sv.them_diem(8); sv.them_diem(9)
print(sv)            # SV01 - Lò Văn An (8.50)

Property có setter, classmethod, staticmethod

class NhietDo:
    def __init__(self, c: float):
        self.c = c                       # đi qua setter
    @property
    def c(self): return self._c
    @c.setter
    def c(self, gia_tri):
        if gia_tri < -273.15: raise ValueError("Dưới độ không tuyệt đối")
        self._c = gia_tri
    @property
    def f(self): return self._c * 9 / 5 + 32
    @classmethod
    def tu_f(cls, f): return cls((f - 32) * 5 / 9)   # constructor thay thế
    @staticmethod
    def hop_le(x): return x >= -273.15

Phương thức đặc biệt

class PhanSo:
    def __init__(self, tu, mau): self.tu, self.mau = tu, mau
    def __add__(self, o): return PhanSo(self.tu * o.mau + o.tu * self.mau, self.mau * o.mau)
    def __repr__(self): return f"{self.tu}/{self.mau}"
print(PhanSo(1, 2) + PhanSo(1, 3))   # 5/6