Java là ngôn ngữ hướng đối tượng chạy trên máy ảo JVM theo nguyên tắc "viết một lần, chạy mọi nơi". Java được dùng rộng rãi trong hệ thống doanh nghiệp, ngân hàng, Android và backend với Spring Boot. Bài này cài JDK 25 LTS và chạy chương trình đầu tiên.
- Hiểu JDK, JRE, JVM
- Cài JDK 25 LTS và IDE
- Viết, biên dịch, chạy chương trình
- Cấu trúc một chương trình Java
Cơ sở lý thuyết
Java ra đời năm 1995 (Sun Microsystems, nay thuộc Oracle) với nguyên tắc WORA – viết một lần, chạy mọi nơi. Mã nguồn .java được javac biên dịch thành bytecode (.class), một dạng mã trung gian không phụ thuộc CPU. Khi chạy, máy ảo Java (JVM) nạp bytecode, kiểm tra an toàn, thông dịch và dùng trình biên dịch JIT dịch các đoạn chạy nhiều thành mã máy để tăng tốc.
- Bộ thu gom rác (Garbage Collector) tự giải phóng đối tượng không còn được tham chiếu, giúp tránh rò rỉ bộ nhớ như C/C++.
- Bộ nhớ JVM chia thành stack (biến cục bộ, khung lời gọi hàm, mỗi luồng một stack) và heap (mọi đối tượng tạo bằng new, dùng chung).
- Hệ sinh thái: Java SE (nền tảng chuẩn), Jakarta EE (doanh nghiệp), Android (dùng ngôn ngữ Java/Kotlin), Spring Boot.
- Lịch phát hành: mỗi 6 tháng một bản, cứ 2 năm một bản LTS (17, 21, 25) được hỗ trợ dài hạn.
JDK, JRE, JVM
| Thành phần | Vai trò |
|---|---|
| JVM | Máy ảo chạy bytecode (.class) |
| JRE | JVM + thư viện để chạy chương trình |
| JDK | JRE + trình biên dịch javac, công cụ phát triển |
Java phát hành 6 tháng một lần; bản LTS (hỗ trợ dài hạn) hiện tại là Java 25. Tải JDK miễn phí tại adoptium.net (Eclipse Temurin).
Chương trình đầu tiên
// Main.java
public class Main {
public static void main(String[] args) {
System.out.println("Xin chào Java!");
}
}javac Main.java # biên dịch ra Main.class
java Main # chạy
java Main.java # hoặc chạy trực tiếp một tệpCông cụ
- IntelliJ IDEA (bản Community miễn phí): IDE mạnh nhất cho Java.
- VS Code + Extension Pack for Java: nhẹ, đủ cho học tập.
- Eclipse, NetBeans: vẫn dùng trong nhiều giáo trình.
Ứng dụng thực tế
Thực tế: hệ thống ngân hàng lõi, cổng thanh toán, sàn thương mại điện tử, phần mềm thuế, Apache Kafka, Elasticsearch đều viết bằng Java. Tính di động cho phép cùng một tệp .jar chạy trên máy chủ Linux của ngân hàng và máy Windows của lập trình viên. Hãy kiểm tra bytecode do javac sinh ra để thấy "ngôn ngữ của JVM":
javac Main.java
javap -c Main # xem bytecode: getstatic, ldc, invokevirtual...Tên lớp public phải trùng tên tệp: lớp Main nằm trong Main.java.
- Cài JDK 25, kiểm tra bằng java -version.
- Chạy chương trình in tên và lớp của bạn.
- Tạo dự án Java trong IntelliJ hoặc VS Code và chạy lại.
- Java biên dịch ra bytecode chạy trên JVM.
- Dùng JDK bản LTS cho học tập.
- Chương trình bắt đầu từ phương thức main.

