Java là ngôn ngữ hướng đối tượng: mọi thứ được tổ chức thành lớp. Bài này hướng dẫn tạo lớp, đối tượng, hàm khởi tạo, đóng gói với getter/setter và thành phần static.
- Lớp, đối tượng, thuộc tính, phương thức
- Hàm khởi tạo, this
- Đóng gói: private, getter, setter
- static và toString
Cơ sở lý thuyết
Lập trình hướng đối tượng (OOP) mô hình hóa phần mềm bằng các đối tượng có trạng thái (thuộc tính) và hành vi (phương thức). Lớp là bản thiết kế; đối tượng là thể hiện cụ thể được tạo bằng new trên heap. Bốn nguyên lý của OOP:
| Nguyên lý | Ý nghĩa |
|---|---|
| Đóng gói | Che giấu dữ liệu bên trong, chỉ cho truy cập qua phương thức có kiểm soát |
| Trừu tượng | Chỉ phơi bày những gì cần thiết, ẩn chi tiết cài đặt |
| Kế thừa | Lớp con dùng lại và mở rộng lớp cha |
| Đa hình | Cùng một lời gọi, nhiều cách thực hiện tùy đối tượng |
- Bất biến lớp (class invariant): điều kiện luôn đúng với mọi đối tượng, ví dụ "điểm luôn trong 0–10". Đóng gói bảo vệ bất biến này vì mọi thay đổi đều qua setter có kiểm tra.
- this tham chiếu đến chính đối tượng hiện tại; thành viên static thuộc về lớp, dùng chung cho mọi đối tượng.
Lớp SinhVien
public class SinhVien {
private static int dem = 0;
private final String ma;
private String ten;
private double diem;
public SinhVien(String ma, String ten, double diem) {
this.ma = ma;
this.ten = ten;
setDiem(diem);
dem++;
}
public String getTen() { return ten; }
public double getDiem() { return diem; }
public void setDiem(double diem) {
if (diem < 0 || diem > 10) throw new IllegalArgumentException("Điểm không hợp lệ");
this.diem = diem;
}
public static int getDem() { return dem; }
@Override
public String toString() { return ma + " - " + ten + " - " + diem; }
}
var sv = new SinhVien("SV01", "Lan", 9);
System.out.println(sv);Phạm vi truy cập
| Từ khóa | Truy cập từ |
|---|---|
| private | Chỉ trong lớp |
| (mặc định) | Cùng package |
| protected | Cùng package và lớp con |
| public | Mọi nơi |
Ứng dụng thực tế
Bài toán: phần mềm thư viện quản lý việc mượn sách. Đóng gói đảm bảo không ai có thể làm số sách có sẵn bị âm:
public class DauSach {
private final String isbn, tenSach;
private int soCon;
public DauSach(String isbn, String ten, int soLuong) {
if (soLuong < 0) throw new IllegalArgumentException("Số lượng âm");
this.isbn = isbn; this.tenSach = ten; this.soCon = soLuong;
}
public boolean choMuon() {
if (soCon == 0) return false;
soCon--; return true;
}
public void nhanTra() { soCon++; }
public int getSoCon() { return soCon; }
}Nếu thuộc tính soCon là public, bất kỳ đoạn mã nào cũng có thể gán soCon = -5 và phá vỡ dữ liệu. Đây là lý do mọi hệ thống lớn đều đóng gói dữ liệu nghiệp vụ.
- Tạo lớp HinhChuNhat có tính chu vi, diện tích.
- Tạo lớp TaiKhoan có nạp, rút tiền và kiểm tra số dư.
- Tạo mảng 5 sinh viên và in sinh viên điểm cao nhất.
- Lớp là khuôn, đối tượng là thể hiện.
- Đóng gói bằng private và getter/setter.
- static thuộc về lớp, không thuộc đối tượng.

