Lambda và Stream API giúp xử lý dữ liệu theo phong cách hàm: lọc, biến đổi, gom nhóm ngắn gọn. Đây là cách viết Java hiện đại được dùng phổ biến.
Bạn sẽ học được
- Biểu thức lambda, method reference
- filter, map, sorted, collect
- Gom nhóm với groupingBy
- Optional
Cơ sở lý thuyết
Lập trình hàm coi hàm là "công dân hạng nhất": có thể truyền như tham số, trả về như kết quả. Java hỗ trợ từ phiên bản 8 qua biểu thức lambda, cài đặt cho interface hàm (chỉ có một phương thức trừu tượng) như Predicate, Function, Consumer, Supplier.
- Stream là chuỗi xử lý dữ liệu theo kiểu khai báo: nói muốn gì (lọc, biến đổi, gom nhóm) thay vì làm thế nào (vòng lặp, biến tạm).
- Stream gồm nguồn → các thao tác trung gian (filter, map, sorted – lười, chưa chạy) → một thao tác kết thúc (collect, sum, count – kích hoạt xử lý).
- Stream không sửa dữ liệu nguồn; nên dùng hàm không có tác dụng phụ.
- Có thể chạy song song bằng parallelStream() trên dữ liệu lớn, nhưng chỉ có lợi khi khối lượng tính toán đủ lớn.
Lambda
Runnable r = () -> System.out.println("Chạy");
Comparator<String> theoDoDai = (a, b) -> a.length() - b.length();
ds.forEach(System.out::println);Stream
double tb = dsSV.stream().mapToDouble(SinhVien::getDiem).average().orElse(0);
List<String> gioi = dsSV.stream()
.filter(s -> s.getDiem() >= 8)
.sorted(Comparator.comparing(SinhVien::getTen))
.map(SinhVien::getTen)
.toList();
Map<String, Long> theoLop = dsSV.stream()
.collect(Collectors.groupingBy(SinhVien::getLop, Collectors.counting()));
Optional<SinhVien> cao = dsSV.stream().max(Comparator.comparing(SinhVien::getDiem));
cao.ifPresent(System.out::println);Ứng dụng thực tế
Bài toán: phân tích dữ liệu bán hàng của chuỗi cửa hàng: doanh thu theo chi nhánh, top 3 sản phẩm bán chạy – loại báo cáo mà mọi hệ thống quản lý bán hàng đều có:
record Don(String chiNhanh, String sanPham, int soLuong, long donGia) {
long thanhTien() { return soLuong * donGia; }
}
Map<String, Long> doanhThu = dsDon.stream()
.collect(Collectors.groupingBy(Don::chiNhanh, TreeMap::new, Collectors.summingLong(Don::thanhTien)));
List<String> top3 = dsDon.stream()
.collect(Collectors.groupingBy(Don::sanPham, Collectors.summingInt(Don::soLuong)))
.entrySet().stream()
.sorted(Map.Entry.<String, Integer>comparingByValue().reversed())
.limit(3).map(Map.Entry::getKey).toList();Thực hành
- Lọc sản phẩm giá dưới 100 000 và sắp xếp tăng dần.
- Tính tổng doanh thu theo từng tháng bằng groupingBy.
- Tìm từ dài nhất trong văn bản bằng stream.
Tóm tắt bài học
- Lambda là hàm ngắn không tên.
- Stream: nguồn → thao tác trung gian → thao tác kết thúc.
- Optional tránh NullPointerException.

