Bài cuối giới thiệu công cụ quản lý dự án Maven, viết kiểm thử đơn vị với JUnit 5 và tổng kết bằng một dự án quản lý sinh viên có cấu trúc rõ ràng, sẵn sàng chuyển sang Spring Boot.

60 phútTrung cấp
Bạn sẽ học được
  • Tạo dự án Maven, pom.xml
  • Thêm thư viện phụ thuộc
  • Viết kiểm thử JUnit 5
  • Tổ chức dự án theo package

Cơ sở lý thuyết

Công cụ build (Maven, Gradle) tự động hóa: quản lý phụ thuộc (tải thư viện và các thư viện chúng phụ thuộc theo tọa độ groupId:artifactId:version), biên dịch, chạy kiểm thử, đóng gói. Maven theo nguyên tắc quy ước hơn cấu hình: mã ở src/main/java, kiểm thử ở src/test/java, và vòng đời cố định validate → compile → test → package → install.

Kim tự tháp kiểm thử: nhiều kiểm thử đơn vị (nhanh, kiểm tra từng lớp), ít hơn kiểm thử tích hợp (nhiều thành phần cùng CSDL), ít nhất kiểm thử đầu cuối (qua giao diện). Mẫu viết kiểm thử phổ biến AAA: Arrange (chuẩn bị) – Act (thực hiện) – Assert (khẳng định). Phát triển hướng kiểm thử (TDD) viết kiểm thử trước rồi mới viết mã cho kiểm thử đạt. Kiến trúc phân tầng (model – dao – service – giao diện) giúp mỗi tầng kiểm thử độc lập.

Maven

mvn archetype:generate -DgroupId=vn.tuhoctin -DartifactId=qlsv -DarchetypeArtifactId=maven-archetype-quickstart
mvn compile
mvn test
mvn package          # tạo tệp .jar trong target/

Trong pom.xml, khai báo thư viện ở mục dependencies; Maven tự tải về. Gradle là công cụ thay thế phổ biến (Android, Spring).

JUnit 5

import org.junit.jupiter.api.Test;
import static org.junit.jupiter.api.Assertions.*;

class SinhVienTest {
    @Test
    void diemHopLe() {
        var sv = new SinhVien("SV01", "Lan", 9);
        assertEquals(9, sv.getDiem());
    }
    @Test
    void diemSaiNemNgoaiLe() {
        assertThrows(IllegalArgumentException.class, () -> new SinhVien("SV02", "Minh", 11));
    }
}

Cấu trúc dự án

PackageVai trò
modelLớp dữ liệu: SinhVien
daoTruy cập CSDL
serviceNghiệp vụ
appGiao diện console, hàm main

Ứng dụng thực tế

Bài toán: phòng đào tạo yêu cầu quy tắc: sinh viên nợ quá 10 tín chỉ thì bị cảnh báo học vụ. Viết kiểm thử theo mẫu AAA để quy tắc luôn đúng khi phần mềm thay đổi:

class CanhBaoHocVuTest {
    @Test
    void noQuaMuoiTinChi_BiCanhBao() {
        // Arrange
        var sv = new SinhVien("SV01", "Lan", 9);
        sv.themMonNo("CSDL", 4); sv.themMonNo("Mạng", 3); sv.themMonNo("Web", 4);
        // Act
        boolean ketQua = new HocVuService().biCanhBao(sv);
        // Assert
        assertTrue(ketQua);
    }
}

Khi tích hợp vào quy trình CI (GitHub Actions), mỗi lần ai đó sửa mã, toàn bộ kiểm thử chạy tự động và chặn thay đổi làm sai quy tắc nghiệp vụ.

Mẹo hay

Học tiếp loạt Spring Boot để biến dự án này thành ứng dụng web và REST API.

Thực hành
  1. Chuyển dự án quản lý sinh viên sang Maven.
  2. Viết ít nhất 5 kiểm thử JUnit cho lớp nghiệp vụ.
  3. Đóng gói thành .jar và chạy bằng java -jar.
Tóm tắt bài học
  • Maven quản lý thư viện và vòng đời build.
  • JUnit kiểm thử tự động.
  • Tổ chức package theo tầng.