React là thư viện JavaScript để xây dựng giao diện người dùng bằng các thành phần (component) tái sử dụng. Bài này giải thích React hoạt động thế nào và so sánh React với Vue, Angular để bạn chọn công cụ phù hợp mục tiêu.

40 phútCơ bản
Bạn sẽ học được
  • Hiểu khái niệm component, state và DOM ảo
  • Phân biệt thư viện và framework
  • So sánh React, Vue, Angular
  • Biết khi nào nên dùng Next.js

Cơ sở lý thuyết

Thư viện (library) là tập công cụ bạn chủ động gọi khi cần; framework định sẵn bộ khung và gọi mã của bạn (nguyên lý đảo ngược điều khiển). React là thư viện JavaScript xây dựng giao diện người dùng, do Meta phát triển và công bố mã nguồn năm 2013.

  • Lập trình khai báo (declarative): bạn mô tả giao diện nên trông thế nào ứng với dữ liệu hiện tại; React tự tính toán cần thay đổi gì trên trang. Ngược lại mệnh lệnh (imperative – kiểu jQuery) phải tự viết từng bước tìm phần tử, sửa nội dung.
  • Công thức cốt lõi: UI = f(state) – giao diện là hàm của trạng thái.
  • DOM ảo và đối chiếu (reconciliation): React dựng cây phần tử trong bộ nhớ, so sánh với lần trước và chỉ cập nhật phần khác biệt lên DOM thật – vốn là thao tác tốn kém.
  • Luồng dữ liệu một chiều: dữ liệu đi từ component cha xuống con qua props, giúp dễ dự đoán và gỡ lỗi.
  • SPA (ứng dụng một trang) tải một lần, chuyển trang bằng JavaScript; các framework như Next.js bổ sung kết xuất phía máy chủ (SSR) tốt cho SEO.
Tiêu chíReactVueAngular
LoạiThư viện UIFramework tiến dầnFramework đầy đủ
Ngôn ngữJSXTemplate HTMLTypeScript + template
Phù hợpHệ sinh thái lớn, việc làm nhiềuHọc nhanh, dự án vừaDự án doanh nghiệp lớn

Một số khái niệm

  • Component: một mảnh giao diện độc lập (nút bấm, thẻ sản phẩm, thanh menu), viết như một hàm JavaScript trả về giao diện.
  • State: dữ liệu thay đổi theo thời gian của component; khi state đổi, React tự vẽ lại phần giao diện liên quan.
  • DOM ảo (Virtual DOM): React so sánh bản giao diện mới với bản cũ rồi chỉ cập nhật phần khác biệt lên trang thật, nhờ vậy nhanh và gọn.
  • Khai báo (declarative): bạn mô tả giao diện "trông như thế nào" ứng với dữ liệu, không phải tự thao tác từng thẻ HTML như khi dùng DOM thuần hay jQuery.

React trông như thế nào?

Một component React đơn giản hiển thị lời chào và một nút đếm số lần bấm:

import { useState } from "react";

function Counter() {
  const [count, setCount] = useState(0);
  return (
    <button onClick={() => setCount(count + 1)}>
      Đã bấm {count} lần
    </button>
  );
}

export default Counter;

Phần trông giống HTML nằm trong JavaScript gọi là JSX (Bài 4). useState là một hook giúp component có state (Bài 10).

So sánh React, Vue và Angular

Tiêu chíReactVue.jsAngular
Bản chấtThư viện giao diệnFramework tiến dầnFramework đầy đủ
Ngôn ngữJavaScript/TypeScript + JSXHTML template + JS/TSTypeScript bắt buộc
Độ khóTrung bìnhDễ bắt đầuCao hơn
Định tuyến, form, HTTPDùng thư viện ngoàiThư viện chính thứcCó sẵn
Phù hợpHầu hết dự án, nhiều việc làmDự án vừa và nhỏ, học nhanhHệ thống doanh nghiệp lớn

Ngoài ra còn Svelte (biên dịch thành JavaScript thuần, rất nhẹ) và Astro (tối ưu cho trang nhiều nội dung). Next.js là framework xây trên React, bổ sung định tuyến, chạy mã máy chủ và tối ưu SEO.

Nên chọn gì?

  • Muốn đi làm frontend, nhiều tài liệu: React rồi Next.js.
  • Muốn học nhanh, thêm tương tác vào trang có sẵn: Vue.js.
  • Làm hệ thống lớn, nhóm đông, thích cấu trúc chặt: Angular.
  • Trang tin, blog, tài liệu cần tải nhanh: Astro hoặc Next.js.

Ứng dụng thực tế

Bài toán: cập nhật số lượng giỏ hàng. Kiểu mệnh lệnh phải nhớ sửa mọi nơi hiển thị số lượng; kiểu khai báo chỉ thay đổi dữ liệu:

// Mệnh lệnh (DOM thuần): dễ quên cập nhật một chỗ
soLuong++;
document.querySelector("#badge").textContent = soLuong;
document.querySelector("#tong").textContent = soLuong * gia;
if (soLuong > 0) document.querySelector("#thanh-toan").disabled = false;

// Khai báo (React): giao diện tự suy ra từ trạng thái
function GioHang({ gia }) {
  const [soLuong, setSoLuong] = useState(0);
  return (
    <>
      <span id="badge">{soLuong}</span>
      <b>{(soLuong * gia).toLocaleString("vi-VN")} đ</b>
      <button disabled={soLuong === 0}>Thanh toán</button>
      <button onClick={() => setSoLuong(soLuong + 1)}>Thêm</button>
    </>
  );
}

Các sản phẩm thực tế dùng React: Facebook, Instagram, WhatsApp Web, Netflix, Shopee (một phần), cùng React Native cho ứng dụng di động.

Mẹo hay

Học chắc một framework trước. Khi đã hiểu component, props, state thì chuyển sang Vue hay Angular chỉ mất vài ngày làm quen cú pháp.

Lưu ý

React chỉ lo phần giao diện. Định tuyến (React Router), gọi API, quản lý form phức tạp cần thêm thư viện hoặc dùng Next.js.

Thực hành
  1. Mở react.dev và đọc trang "Quick Start".
  2. Liệt kê 3 trang web bạn hay dùng, chia giao diện mỗi trang thành các component.
  3. Ghi lại mục tiêu học của bạn để chọn React, Vue hay Angular.
Tóm tắt bài học
  • React = thư viện xây giao diện bằng component.
  • Giao diện tự cập nhật khi state thay đổi.
  • Chọn framework theo mục tiêu, học chắc một cái trước.