Thuộc tính tính toán (computed) tạo giá trị suy ra từ dữ liệu khác và tự cập nhật; watcher theo dõi một dữ liệu để chạy hành động khi nó thay đổi. Bài này giúp bạn phân biệt và dùng đúng hai công cụ này.

40 phútCơ bản
Bạn sẽ học được
  • Tạo thuộc tính computed
  • Lọc, sắp xếp danh sách bằng computed
  • Dùng watch để phản ứng khi dữ liệu đổi
  • Phân biệt methods, computed, watch

Cơ sở lý thuyết

Thuộc tính tính toán (computed) là giá trị dẫn xuất từ dữ liệu khác, được lưu đệm theo phụ thuộc phản ứng: chỉ tính lại khi dữ liệu nó dùng thay đổi. Watcher dùng để thực hiện tác dụng phụ khi dữ liệu thay đổi.

Tiêu chícomputedmethodwatch
Mục đíchTính giá trị dẫn xuấtHành động, xử lý sự kiệnTác dụng phụ khi dữ liệu đổi
Lưu đệmCóKhông – chạy mỗi lần vẽKhông áp dụng
Ví dụTổng tiền, danh sách đã lọcXử lý nút bấmGọi API, lưu localStorage
  • computed nên là hàm thuần: không gọi API, không sửa dữ liệu khác.
  • watch hỗ trợ tùy chọn deep (theo dõi đối tượng lồng nhau), immediate (chạy ngay lần đầu); watchEffect tự thu thập phụ thuộc.
  • Nguyên tắc: ưu tiên computed; chỉ dùng watch khi phải tương tác với thế giới bên ngoài.

Computed

computed: {
  dsLoc() {
    const k = this.tuKhoa.toLowerCase();
    return this.ds.filter(sv => sv.ten.toLowerCase().includes(k));
  },
  diemTB() {
    if (!this.ds.length) return 0;
    return (this.ds.reduce((s, sv) => s + sv.diem, 0) / this.ds.length).toFixed(2);
  }
}
<input v-model="tuKhoa" placeholder="Tìm theo tên">
<li v-for="sv in dsLoc" :key="sv.ma">{{ sv.ten }}</li>
<p>Điểm trung bình: {{ diemTB }}</p>

Watchers

watch: {
  ds: {
    handler(moi) { localStorage.setItem("ds", JSON.stringify(moi)); },
    deep: true
  }
}

Chọn công cụ nào?

Công cụDùng khi
methodsXử lý sự kiện, hành động do người dùng gọi
computedGiá trị suy ra, được lưu đệm đến khi dữ liệu nguồn đổi
watchTác dụng phụ: lưu trữ, gọi API khi dữ liệu đổi

Ứng dụng thực tế

Bài toán: giỏ đăng ký học phần: tổng số tín chỉ và học phí là computed (tự cập nhật, có lưu đệm); cảnh báo vượt 25 tín chỉ; watch tự lưu nháp vào localStorage để không mất khi lỡ đóng trình duyệt:

const { createApp, ref, computed, watch } = Vue;
createApp({
  setup() {
    const DON_GIA = 480000;                                    // học phí mỗi tín chỉ
    const daChon = ref(JSON.parse(localStorage.getItem("nhapDK") || "[]"));
    const tongTC  = computed(() => daChon.value.reduce((s, hp) => s + hp.tinChi, 0));
    const hocPhi  = computed(() => (tongTC.value * DON_GIA).toLocaleString("vi-VN") + " đ");
    const vuotMuc = computed(() => tongTC.value > 25);

    watch(daChon, v => localStorage.setItem("nhapDK", JSON.stringify(v)), { deep: true });
    return { daChon, tongTC, hocPhi, vuotMuc };
  }
}).mount("#dang-ky");
Thực hành
  1. Thêm ô tìm kiếm lọc danh sách sinh viên bằng computed.
  2. Hiển thị số sinh viên đạt và điểm trung bình.
  3. Lưu danh sách vào localStorage bằng watch, đọc lại khi tải trang.
Tóm tắt bài học
  • computed cho giá trị suy ra, có bộ nhớ đệm.
  • watch cho tác dụng phụ.
  • Không sửa dữ liệu bên trong computed.