Django là framework web viết bằng Python theo triết lý "có sẵn mọi thứ" (batteries included): ORM, trang quản trị, xác thực, form, bảo mật. Bài này giới thiệu Django, tạo môi trường ảo và cài đặt.

40 phútCơ bản
Bạn sẽ học được
  • Hiểu Django và mô hình MVT
  • Tạo môi trường ảo venv
  • Cài Django bằng pip
  • Kiểm tra phiên bản

Cơ sở lý thuyết

Django là framework web Python mã nguồn mở, ra đời năm 2003 tại tòa soạn báo Lawrence Journal-World (Mỹ) và công bố năm 2005 – nên được thiết kế cho việc xây dựng nhanh website nhiều nội dung với hạn chót gấp. Khẩu hiệu: "framework cho người cầu toàn có hạn chót".

  • Triết lý "kèm sẵn pin" (batteries included): có sẵn ORM, trang quản trị, xác thực, form, bảo mật, i18n, bộ nhớ đệm – không phải chọn ghép nhiều thư viện.
  • Nguyên tắc DRY (Don't Repeat Yourself): mỗi thông tin chỉ khai báo một lần – định nghĩa model một lần, Django sinh ra bảng CSDL, form, trang quản trị.
  • Bảo mật mặc định: chống SQL injection (ORM), XSS (template tự thoát), CSRF (token), clickjacking.
  • WSGI/ASGI: giao diện chuẩn giữa máy chủ web và ứng dụng Python; ASGI hỗ trợ bất đồng bộ, WebSocket.
  • Môi trường ảo (virtual environment) cô lập thư viện của từng dự án: dự án A dùng Django 4.2, dự án B dùng 5.2 trên cùng máy mà không xung đột. Tệp requirements.txt ghi lại phiên bản để tái tạo môi trường.
  • Website dùng Django: Instagram, Pinterest, Mozilla, Disqus.

Khái niệm

  • MVT: Model (dữ liệu), View (xử lý yêu cầu), Template (giao diện HTML). Tương ứng M-C-V trong MVC.
  • ORM: thao tác cơ sở dữ liệu bằng lớp Python thay vì viết SQL.
  • Trang Admin: giao diện quản trị dữ liệu tự sinh.
  • Môi trường ảo: thư mục chứa Python và thư viện riêng cho từng dự án, tránh xung đột phiên bản.

Tạo môi trường ảo và cài Django

# Windows
py -m venv venv
venv\Scripts\activate
# macOS / Linux
python3 -m venv venv
source venv/bin/activate

pip install django
python -m django --version

Django so với các framework khác

FrameworkNgôn ngữĐặc điểm
DjangoPythonĐầy đủ, có Admin, ORM
Flask, FastAPIPythonGọn nhẹ; FastAPI mạnh về API
LaravelPHPTương tự Django trong thế giới PHP
ASP.NET CoreC#Hiệu năng cao, hệ sinh thái Microsoft

Ứng dụng thực tế

Bài toán: giảng viên muốn sinh viên cả lớp có môi trường giống hệt nhau. Tạo môi trường ảo, cài Django, "đóng băng" danh sách thư viện vào requirements.txt; sinh viên chỉ cần một lệnh để cài lại:

# Giảng viên
python -m venv .venv
.venv\Scripts\activate            # Windows   |   source .venv/bin/activate (macOS/Linux)
pip install "django>=5.2,<6"
pip freeze > requirements.txt
django-admin --version

# Sinh viên (sau khi tải mã nguồn về)
python -m venv .venv && .venv\Scripts\activate
pip install -r requirements.txt
Lưu ý

Luôn kích hoạt môi trường ảo trước khi cài thư viện hoặc chạy dự án; dấu (venv) xuất hiện đầu dòng lệnh là đã kích hoạt.

Thực hành
  1. Cài Python bản mới (xem loạt Python).
  2. Tạo thư mục my_tennis_club, tạo và kích hoạt venv.
  3. Cài Django và ghi danh sách thư viện: pip freeze > requirements.txt.
Tóm tắt bài học
  • Django = framework Python đầy đủ theo mô hình MVT.
  • Mỗi dự án một môi trường ảo.
  • pip install django để cài.