Laravel là framework PHP phổ biến nhất, theo mô hình MVC, có sẵn định tuyến, ORM Eloquent, xác thực, hàng đợi, kiểm thử. Bài này cài Composer, tạo dự án và chạy máy chủ phát triển.

45 phútTrung cấp
Bạn sẽ học được
  • Hiểu Laravel và mô hình MVC
  • Cài PHP 8.2+, Composer
  • Tạo dự án Laravel
  • Chạy php artisan serve

Cơ sở lý thuyết

Framework là bộ khung mã nguồn có sẵn kiến trúc, quy ước và thư viện, theo nguyên lý đảo ngược điều khiển: framework gọi mã của bạn tại các điểm mở rộng (route, controller), khác với thư viện mà bạn tự gọi. Laravel (Taylor Otwell, 2011) xây dựng trên nhiều thành phần của Symfony.

MVC (Model – View – Controller, Trygve Reenskaug, 1979) tách ứng dụng thành ba phần:

Thành phầnTrách nhiệmTrong Laravel
ModelDữ liệu và quy tắc nghiệp vụLớp Eloquent trong app/Models
ViewTrình bày giao diệnTemplate Blade
ControllerNhận yêu cầu, điều phối Model và ViewLớp trong app/Http/Controllers
  • Vòng đời yêu cầu: public/index.php → nạp ứng dụng → các middleware (phiên, CSRF, xác thực) → router → controller → phản hồi đi ngược qua middleware.
  • Service container quản lý việc tạo đối tượng và tiêm phụ thuộc.
  • Composer quản lý thư viện PHP theo chuẩn tự nạp lớp PSR-4.

Vì sao dùng Laravel?

  • Tiết kiệm thời gian: định tuyến, CSDL, xác thực, gửi mail, phân trang có sẵn.
  • Bảo mật mặc định: chống CSRF, SQL Injection, XSS.
  • Hệ sinh thái lớn, tài liệu tốt, cộng đồng Việt Nam đông.

Cài đặt

  • Cách nhanh nhất: cài Laravel Herd (Windows, macOS) có sẵn PHP, Composer, trình cài Laravel.
  • Hoặc dùng XAMPP (PHP 8.2 trở lên) + Composer (getcomposer.org).
composer global require laravel/installer
laravel new qlsv          # hoặc: composer create-project laravel/laravel qlsv
cd qlsv
php artisan serve         # mở http://127.0.0.1:8000

MVC trong Laravel

Thành phầnThư mụcVai trò
Routeroutes/web.phpÁnh xạ URL tới xử lý
Controllerapp/Http/ControllersXử lý yêu cầu
Modelapp/ModelsDữ liệu, CSDL
Viewresources/viewsGiao diện Blade

Ứng dụng thực tế

Thực tế: so sánh cùng chức năng "liệt kê sinh viên" viết bằng PHP thuần và Laravel để thấy framework tiết kiệm công sức thế nào:

Việc phải làmPHP thuầnLaravel
Kết nối CSDL, xử lý lỗiTự viết PDOCấu hình .env
Phân trangTự tính LIMIT, OFFSET, viết liên kếtpaginate(10) và links()
Chống XSS khi in dữ liệuGọi htmlspecialchars mọi chỗ{{ }} tự động
Chống CSRF cho formTự sinh, kiểm tra token@csrf
Đăng nhập, phân quyềnTự viết toàn bộStarter kit, Gate, Policy

Đổi lại, cần học quy ước của framework. Laravel được dùng rộng rãi cho website doanh nghiệp, thương mại điện tử, hệ thống quản lý tại Việt Nam.

Mẹo hay

Nên học xong loạt PHP và PHP và MySQL trước để hiểu những gì Laravel làm hộ bạn.

Thực hành
  1. Cài đặt và tạo dự án qlsv.
  2. Mở trang chào mừng của Laravel.
  3. Chạy php artisan --version và php artisan list.
Tóm tắt bài học
  • Laravel = framework PHP theo MVC.
  • Composer quản lý thư viện PHP.
  • php artisan serve chạy máy chủ phát triển.