Bài này trình bày các thao tác CRUD cơ bản với mongosh: insertOne/Many, find, updateOne/Many, deleteOne/Many.

45 phútCơ bản
Bạn sẽ học được
  • insertOne, insertMany
  • find, findOne, projection
  • updateOne với $set, $inc, $push
  • deleteOne, deleteMany

Cơ sở lý thuyết

Các thao tác ghi trong MongoDB là nguyên tử ở mức một tài liệu: một lệnh updateOne sửa nhiều trường của một tài liệu (kể cả mảng lồng bên trong) hoặc thành công trọn vẹn, hoặc không thay đổi gì. Đây là lý do nên gom dữ liệu thường thay đổi cùng nhau vào một tài liệu.

Toán tử cập nhậtTác dụng
$set / $unsetĐặt giá trị / xóa trường
$incTăng giảm số (nguyên tử, an toàn khi nhiều người cùng cập nhật)
$push / $addToSetThêm vào mảng / thêm nếu chưa có
$pullXóa phần tử khỏi mảng theo điều kiện
  • upsert: cập nhật nếu tồn tại, chèn mới nếu chưa có.
  • Write concern quy định mức xác nhận khi ghi: w:1 (nút chính xác nhận), w:"majority" (đa số nút đã ghi – bền vững hơn).
  • Thao tác hàng loạt (insertMany, bulkWrite) nhanh hơn nhiều so với từng lệnh riêng lẻ.

CRUD

db.sinhvien.insertMany([
  { ma: "SV02", ten: "Minh", lop: "K66", diem: 6.5 },
  { ma: "SV03", ten: "Hà", lop: "K67", diem: 8, kyNang: ["Java"] }
])

db.sinhvien.find({ lop: "K66" })
db.sinhvien.find({}, { ten: 1, diem: 1, _id: 0 })     // chỉ lấy ten, diem
db.sinhvien.findOne({ ma: "SV01" })

db.sinhvien.updateOne({ ma: "SV02" }, { $set: { diem: 7 } })
db.sinhvien.updateOne({ ma: "SV03" }, { $push: { kyNang: "Spring Boot" } })
db.sinhvien.updateMany({}, { $inc: { diem: 0.5 } })

db.sinhvien.deleteOne({ ma: "SV02" })

Ứng dụng thực tế

Bài toán: đếm lượt xem bài giảng khi hàng trăm sinh viên cùng xem. Nếu đọc giá trị, cộng 1 rồi ghi lại sẽ mất lượt đếm do điều kiện tranh chấp; $inc thực hiện nguyên tử trên máy chủ:

// SAI: đọc – sửa – ghi, hai yêu cầu đồng thời có thể cùng đọc 100 và cùng ghi 101
const bg = db.baiGiang.findOne({ _id: id });
db.baiGiang.updateOne({ _id: id }, { $set: { luotXem: bg.luotXem + 1 } });

// ĐÚNG: nguyên tử
db.baiGiang.updateOne({ _id: id }, { $inc: { luotXem: 1 }, $addToSet: { nguoiXem: "SV01" } });

// Ghi nhận thống kê theo ngày: tạo mới nếu chưa có
db.thongKeNgay.updateOne({ ngay: "2026-11-19", baiGiang: id }, { $inc: { luot: 1 } }, { upsert: true });
Lưu ý

updateMany và deleteMany với điều kiện rỗng {} tác động lên toàn bộ collection; hãy kiểm tra kỹ trước khi chạy.

Thực hành
  1. Thêm 10 sinh viên.
  2. Cộng 1 điểm cho sinh viên lớp K66.
  3. Xóa sinh viên điểm dưới 4.
Tóm tắt bài học
  • insert, find, update, delete là bốn thao tác chính.
  • $set sửa trường, $inc tăng, $push thêm vào mảng.
  • Projection chọn trường trả về.