Aggregation pipeline xử lý dữ liệu qua nhiều giai đoạn để thống kê, gom nhóm, nối collection, tương tự GROUP BY và JOIN trong SQL.

55 phútTrung cấp
Bạn sẽ học được
  • $match, $group, $sort, $project
  • $unwind với mảng
  • $lookup nối collection
  • Tương ứng với SQL

Cơ sở lý thuyết

Aggregation pipeline xử lý dữ liệu theo mô hình đường ống: tài liệu chảy qua các giai đoạn, đầu ra giai đoạn trước là đầu vào giai đoạn sau – tương tự đường ống | trong Unix hay Stream của Java.

  • Nên đặt $match và $sort ở đầu đường ống để tận dụng chỉ mục và giảm số tài liệu cho các giai đoạn sau.
  • $group gom nhóm theo khóa _id và tính toán bằng các bộ tích lũy: $sum, $avg, $min, $max, $push.
  • $lookup thực hiện left outer join với collection khác; dùng nhiều sẽ chậm – dấu hiệu cần xem lại thiết kế lược đồ.
  • $facet chạy nhiều đường ống con trên cùng dữ liệu (đếm tổng và lấy trang dữ liệu cùng lúc).
  • Kết quả có thể ghi ra collection khác bằng $out/$merge để làm báo cáo định kỳ.

Ví dụ

// Điểm trung bình và số sinh viên theo lớp
db.sinhvien.aggregate([
  { $match: { diem: { $gte: 0 } } },
  { $group: { _id: "$lop", soSV: { $sum: 1 }, diemTB: { $avg: "$diem" } } },
  { $sort: { diemTB: -1 } }
])

// Đếm số sinh viên theo từng kỹ năng
db.sinhvien.aggregate([
  { $unwind: "$kyNang" },
  { $group: { _id: "$kyNang", soLuong: { $sum: 1 } } }
])

// Nối với collection lop
db.sinhvien.aggregate([
  { $lookup: { from: "lop", localField: "maLop", foreignField: "ma", as: "thongTinLop" } },
  { $project: { ten: 1, tenLop: { $first: "$thongTinLop.ten" } } }
])
SQLMongoDB
WHERE$match
GROUP BY$group
ORDER BY$sort
SELECT cột$project
JOIN$lookup

Ứng dụng thực tế

Bài toán: báo cáo doanh thu theo tháng của cửa hàng trực tuyến năm 2026, kèm sản phẩm bán chạy nhất mỗi tháng:

db.donHang.aggregate([
  { $match: { trangThai: "hoan_thanh",
              ngayTao: { $gte: ISODate("2026-01-01"), $lt: ISODate("2027-01-01") } } },
  { $unwind: "$sanPham" },
  { $group: { _id: { thang: { $month: "$ngayTao" }, sp: "$sanPham.ten" },
              soLuong: { $sum: "$sanPham.soLuong" },
              doanhThu: { $sum: { $multiply: ["$sanPham.soLuong", "$sanPham.donGia"] } } } },
  { $sort: { "_id.thang": 1, soLuong: -1 } },
  { $group: { _id: "$_id.thang", doanhThu: { $sum: "$doanhThu" },
              banChayNhat: { $first: "$_id.sp" } } },
  { $sort: { _id: 1 } }
])
Thực hành
  1. Thống kê số sinh viên giỏi, khá theo lớp.
  2. Tìm 3 kỹ năng phổ biến nhất.
  3. Nối sinh viên với lớp và hiển thị tên lớp.
Tóm tắt bài học
  • Pipeline gồm nhiều giai đoạn nối tiếp.
  • $group thống kê, $lookup nối collection.
  • Tư duy giống SQL với cú pháp khác.