Aggregation pipeline xử lý dữ liệu qua nhiều giai đoạn để thống kê, gom nhóm, nối collection, tương tự GROUP BY và JOIN trong SQL.
Bạn sẽ học được
- $match, $group, $sort, $project
- $unwind với mảng
- $lookup nối collection
- Tương ứng với SQL
Cơ sở lý thuyết
Aggregation pipeline xử lý dữ liệu theo mô hình đường ống: tài liệu chảy qua các giai đoạn, đầu ra giai đoạn trước là đầu vào giai đoạn sau – tương tự đường ống | trong Unix hay Stream của Java.
- Nên đặt $match và $sort ở đầu đường ống để tận dụng chỉ mục và giảm số tài liệu cho các giai đoạn sau.
- $group gom nhóm theo khóa _id và tính toán bằng các bộ tích lũy: $sum, $avg, $min, $max, $push.
- $lookup thực hiện left outer join với collection khác; dùng nhiều sẽ chậm – dấu hiệu cần xem lại thiết kế lược đồ.
- $facet chạy nhiều đường ống con trên cùng dữ liệu (đếm tổng và lấy trang dữ liệu cùng lúc).
- Kết quả có thể ghi ra collection khác bằng $out/$merge để làm báo cáo định kỳ.
Ví dụ
// Điểm trung bình và số sinh viên theo lớp
db.sinhvien.aggregate([
{ $match: { diem: { $gte: 0 } } },
{ $group: { _id: "$lop", soSV: { $sum: 1 }, diemTB: { $avg: "$diem" } } },
{ $sort: { diemTB: -1 } }
])
// Đếm số sinh viên theo từng kỹ năng
db.sinhvien.aggregate([
{ $unwind: "$kyNang" },
{ $group: { _id: "$kyNang", soLuong: { $sum: 1 } } }
])
// Nối với collection lop
db.sinhvien.aggregate([
{ $lookup: { from: "lop", localField: "maLop", foreignField: "ma", as: "thongTinLop" } },
{ $project: { ten: 1, tenLop: { $first: "$thongTinLop.ten" } } }
])| SQL | MongoDB |
|---|---|
| WHERE | $match |
| GROUP BY | $group |
| ORDER BY | $sort |
| SELECT cột | $project |
| JOIN | $lookup |
Ứng dụng thực tế
Bài toán: báo cáo doanh thu theo tháng của cửa hàng trực tuyến năm 2026, kèm sản phẩm bán chạy nhất mỗi tháng:
db.donHang.aggregate([
{ $match: { trangThai: "hoan_thanh",
ngayTao: { $gte: ISODate("2026-01-01"), $lt: ISODate("2027-01-01") } } },
{ $unwind: "$sanPham" },
{ $group: { _id: { thang: { $month: "$ngayTao" }, sp: "$sanPham.ten" },
soLuong: { $sum: "$sanPham.soLuong" },
doanhThu: { $sum: { $multiply: ["$sanPham.soLuong", "$sanPham.donGia"] } } } },
{ $sort: { "_id.thang": 1, soLuong: -1 } },
{ $group: { _id: "$_id.thang", doanhThu: { $sum: "$doanhThu" },
banChayNhat: { $first: "$_id.sp" } } },
{ $sort: { _id: 1 } }
])Thực hành
- Thống kê số sinh viên giỏi, khá theo lớp.
- Tìm 3 kỹ năng phổ biến nhất.
- Nối sinh viên với lớp và hiển thị tên lớp.
Tóm tắt bài học
- Pipeline gồm nhiều giai đoạn nối tiếp.
- $group thống kê, $lookup nối collection.
- Tư duy giống SQL với cú pháp khác.

