Bài 2. Kiểu dữ liệu chi tiết

Khái niệm và lý thuyết

TypeScript dùng hệ kiểu cấu trúc (structural typing): hai kiểu tương thích nếu có cùng “hình dạng”, không cần cùng tên. Kiểu chỉ tồn tại lúc biên dịch; khi chạy, mã đã thành JavaScript thuần nên kiểu bị xóa (type erasure). Vì vậy kiểu là công cụ kiểm tra, không phải cơ chế chạy.

Kiểu có thể xem như tập hợp giá trị: number là tập mọi số, "a" | "b" là tập hai chuỗi, unknown là tập mọi giá trị, never là tập rỗng. Cách nhìn này giúp hiểu union (hợp), intersection (giao) ở các bài sau.

Kiểu nguyên thủy và suy luận

let ten = "An";          // suy luận: string
let diem: number = 8.5;  // chú thích tường minh
let daDong = false;      // boolean
const PI = 3.14;         // kiểu literal 3.14 vì là const
let lon = 9007199254740993n; // bigint

ten = 10; // Lỗi: Type 'number' is not assignable to type 'string'

Quy tắc: để TS tự suy luận với biến cục bộ; ghi kiểu tường minh cho tham số hàm, giá trị trả về của hàm công khai và cấu trúc dữ liệu dùng chung.

Mảng và tuple

const diems: number[] = [7, 8, 9];
const tens: Array<string> = ["An", "Bình"];
const chiDoc: readonly number[] = [1, 2];
// chiDoc.push(3); // Lỗi: readonly

// Tuple: [tên, tuổi]
let sv: [string, number] = ["Chi", 19];
// Tuple có nhãn và phần tử tùy chọn
type Diem2D = [x: number, y: number, nhan?: string];
const p: Diem2D = [3, 4];

Literal, enum và as const

type TrangThai = "moi" | "dang-lam" | "xong";
let tt: TrangThai = "moi";

enum Quyen { Doc = 1, Ghi = 2, Xoa = 4 }
const q = Quyen.Ghi; // 2

// Cách hiện đại thay enum: đối tượng as const
const MAU = { Do: "#f00", Xanh: "#00f" } as const;
type Mau = typeof MAU[keyof typeof MAU]; // "#f00" | "#00f"

Enum sinh ra mã JavaScript thật khi chạy. Nhiều dự án mới (và chế độ erasableSyntaxOnly khi Node.js chạy TS trực tiếp) ưu tiên union literal hoặc as const vì không sinh mã thừa.

any, unknown, never, void

const raw: unknown = JSON.parse('{"ten":"An"}');
// raw.ten; // Lỗi: 'raw' is of type 'unknown'
if (typeof raw === "object" && raw !== null && "ten" in raw) {
  console.log(raw.ten); // đã thu hẹp kiểu, dùng được
}