FastAPI là framework Python hiện đại để xây dựng API: rất nhanh, dùng gợi ý kiểu (type hints) để tự kiểm tra dữ liệu và tự sinh tài liệu API. FastAPI đặc biệt phổ biến cho các dịch vụ AI và dữ liệu.
- Hiểu FastAPI, so sánh với Django, Flask
- Tạo môi trường và cài đặt
- Viết API đầu tiên
- Xem tài liệu tự sinh /docs
Cơ sở lý thuyết
Ứng dụng web Python giao tiếp với máy chủ web qua một chuẩn giao diện: WSGI (PEP 3333, đồng bộ – Django, Flask truyền thống) và ASGI (bất đồng bộ – hỗ trợ async/await, WebSocket). FastAPI (Sebastián Ramírez, 2018) là framework ASGI xây trên hai thư viện: Starlette (phần web) và Pydantic (kiểm tra dữ liệu); chạy bằng máy chủ Uvicorn.
- Gợi ý kiểu (type hints, PEP 484) là chú thích kiểu cho biến, tham số; Python không bắt buộc khi chạy, nhưng FastAPI đọc chúng để tự kiểm tra, chuyển đổi dữ liệu và sinh tài liệu.
- Lập trình bất đồng bộ: trong lúc chờ CSDL hoặc API khác, máy chủ phục vụ yêu cầu khác trên cùng một luồng nhờ vòng lặp sự kiện (asyncio) – hiệu quả với tác vụ chờ vào ra.
- OpenAPI là chuẩn mô tả API; FastAPI tự sinh đặc tả và giao diện Swagger UI (/docs), ReDoc (/redoc).
So sánh
| Framework | Đặc điểm | Phù hợp |
|---|---|---|
| FastAPI | Nhanh, bất đồng bộ, tự kiểm tra dữ liệu, tài liệu tự động | API, dịch vụ AI, microservice |
| Django | Đầy đủ: ORM, Admin, template | Website, ứng dụng có trang quản trị |
| Flask | Tối giản, tự chọn thư viện | Ứng dụng nhỏ, học tập |
API đầu tiên
python -m venv venv && venv\Scripts\activate # macOS/Linux: source venv/bin/activate
pip install "fastapi[standard]"# main.py
from fastapi import FastAPI
app = FastAPI(title="API Quản lý sinh viên")
@app.get("/")
def trang_chu():
return {"thong_diep": "Xin chào FastAPI"}fastapi dev main.py # mở http://127.0.0.1:8000 và /docsTrang /docs (Swagger UI) cho phép thử API ngay trên trình duyệt.
Ứng dụng thực tế
Thực tế: FastAPI được dùng để đưa mô hình máy học thành dịch vụ (mô hình nhận dạng, chatbot), làm backend cho ứng dụng di động, microservice. Hãy quan sát tài liệu API tự sinh – thứ mà các framework khác phải viết tay:
from fastapi import FastAPI
app = FastAPI(title="Tra cứu học phần", version="1.0")
@app.get("/hoc-phan/{ma}", summary="Lấy thông tin học phần", tags=["Học phần"])
async def lay_hoc_phan(ma: str, chi_tiet: bool = False):
"""Trả về tên, số tín chỉ của học phần theo mã."""
return {"ma": ma, "ten": "Lập trình web", "tin_chi": 3}
# Mở /docs: thấy ngay endpoint, tham số, kiểu dữ liệu, nút "Try it out"
# /openapi.json: đặc tả máy đọc được để sinh mã client cho ứng dụng di độngÔn lại type hints và hàm async trong loạt Python trước khi học FastAPI.
- Cài FastAPI và chạy API đầu tiên.
- Thêm endpoint /gioi-thieu trả về tên của bạn.
- Thử API trên trang /docs.
- FastAPI chuyên xây API nhanh.
- fastapi dev chạy máy chủ tự tải lại.
- /docs là tài liệu API tự sinh.

