Bài này thêm đăng ký, đăng nhập và bảo vệ API bằng JSON Web Token: băm mật khẩu, cấp token, kiểm tra token qua dependency.

60 phútNâng cao
Bạn sẽ học được
  • Băm mật khẩu
  • OAuth2PasswordBearer
  • Tạo và kiểm tra JWT
  • Bảo vệ endpoint, lấy người dùng hiện tại

Cơ sở lý thuyết

JWT (JSON Web Token, RFC 7519) là chuỗi gồm ba phần mã hóa Base64URL: header (thuật toán), payload (các "claim": sub – chủ thể, exp – hạn dùng, iat – thời điểm cấp) và chữ ký. Máy chủ ký bằng khóa bí mật (HMAC) hoặc khóa riêng (RSA, ECDSA); khi nhận lại, chỉ cần kiểm tra chữ ký và hạn dùng mà không phải tra CSDL – phù hợp hệ thống phân tán.

  • Payload chỉ được mã hóa Base64, ai cũng đọc được; không đặt thông tin bí mật trong JWT.
  • JWT không thu hồi được trước hạn; giải pháp: thời hạn ngắn (vài phút đến vài giờ) kèm refresh token lưu trong CSDL có thể thu hồi.
  • Luồng OAuth2 password trong FastAPI: máy khách gửi tên đăng nhập, mật khẩu tới /token, nhận access token, gửi kèm mọi yêu cầu sau trong header Authorization: Bearer.
  • Băm mật khẩu bằng Argon2/bcrypt; so sánh bằng hàm verify có thời gian không đổi để chống tấn công thời gian.

Cài đặt và mã

pip install pyjwt "pwdlib[argon2]"

from fastapi.security import OAuth2PasswordBearer, OAuth2PasswordRequestForm
import jwt
from pwdlib import PasswordHash
from datetime import datetime, timedelta, timezone

BI_MAT = "doi-thanh-chuoi-bi-mat-dai"      # đặt trong biến môi trường
bam = PasswordHash.recommended()
oauth2 = OAuth2PasswordBearer(tokenUrl="dang-nhap")

def tao_token(email: str):
    het_han = datetime.now(timezone.utc) + timedelta(hours=8)
    return jwt.encode({"sub": email, "exp": het_han}, BI_MAT, algorithm="HS256")

@app.post("/dang-nhap")
def dang_nhap(form: Annotated[OAuth2PasswordRequestForm, Depends()], db: PhienDB):
    nd = db.exec(select(NguoiDung).where(NguoiDung.email == form.username)).first()
    if not nd or not bam.verify(form.password, nd.mat_khau_bam):
        raise HTTPException(401, "Sai thông tin")
    return {"access_token": tao_token(nd.email), "token_type": "bearer"}

def nguoi_dung_hien_tai(token: Annotated[str, Depends(oauth2)]):
    try:
        return jwt.decode(token, BI_MAT, algorithms=["HS256"])["sub"]
    except jwt.PyJWTError:
        raise HTTPException(401, "Token không hợp lệ")

@app.get("/toi")
def toi(email: Annotated[str, Depends(nguoi_dung_hien_tai)]):
    return {"email": email}

Ứng dụng thực tế

Bài toán: phân quyền dựa trên phạm vi (scope) trong token: token cấp cho ứng dụng tra cứu chỉ có quyền đọc điểm, token của giảng viên có thêm quyền ghi điểm:

def tao_token(email: str, scopes: list[str]) -> str:
    return jwt.encode({"sub": email, "scopes": scopes,
                       "exp": datetime.now(timezone.utc) + timedelta(minutes=30)},
                      BI_MAT, algorithm="HS256")

def can_scope(scope: str):
    def kiem_tra(token: Annotated[str, Depends(oauth2)]):
        try:
            du_lieu = jwt.decode(token, BI_MAT, algorithms=["HS256"])
        except jwt.ExpiredSignatureError:
            raise HTTPException(401, "Phiên đăng nhập đã hết hạn")
        if scope not in du_lieu.get("scopes", []):
            raise HTTPException(403, "Token không có quyền " + scope)
        return du_lieu["sub"]
    return Depends(kiem_tra)

@app.put("/diem/{id}")
def sua_diem(id: int, nguoi: str = can_scope("diem:ghi")): ...
Lưu ý

Không lưu mật khẩu dạng văn bản thường; không đặt khóa bí mật trong mã nguồn đưa lên GitHub.

Thực hành
  1. Thêm bảng người dùng và API đăng ký.
  2. Đăng nhập trên /docs bằng nút Authorize.
  3. Bảo vệ API thêm, sửa, xóa sinh viên.
Tóm tắt bài học
  • Băm mật khẩu bằng Argon2.
  • JWT chứa thông tin và hạn dùng.
  • Depends kiểm tra token cho từng API.