Bài này tạo cơ sở dữ liệu MongoDB miễn phí trên đám mây Atlas (hoặc cài trên máy), kết nối bằng giao diện Compass và dòng lệnh mongosh.
Bạn sẽ học được
- Tạo cụm miễn phí trên MongoDB Atlas
- Cài MongoDB Community trên máy
- Dùng MongoDB Compass
- Dòng lệnh mongosh
Cơ sở lý thuyết
Kiến trúc triển khai MongoDB:
- mongod là tiến trình máy chủ CSDL; mongosh là giao diện dòng lệnh (một trình thông dịch JavaScript); Compass là giao diện đồ họa; các driver cho Node.js, Python, Java... kết nối từ ứng dụng.
- Tập bản sao (replica set): một nút chính (primary) nhận ghi và các nút phụ (secondary) sao chép dữ liệu; khi nút chính hỏng, các nút tự bầu nút chính mới – đảm bảo sẵn sàng cao.
- Atlas là dịch vụ CSDL đám mây (DBaaS) do chính MongoDB vận hành, tự lo sao lưu, cập nhật, giám sát; cụm miễn phí là một replica set 3 nút.
- Chuỗi kết nối mongodb+srv:// dùng bản ghi DNS SRV để tự tìm các nút của cụm.
- Bảo mật: người dùng CSDL có vai trò (readWrite, read), danh sách IP được phép (IP access list), mã hóa đường truyền TLS.
MongoDB Atlas
- Đăng ký tại mongodb.com/atlas, tạo cụm miễn phí (Free tier).
- Tạo người dùng CSDL, thêm địa chỉ IP được phép truy cập.
- Lấy chuỗi kết nối dạng
mongodb+srv://....
mongosh
mongosh "mongodb+srv://cum0.xxxx.mongodb.net/" --username lan
# hoặc trên máy: mongosh
show dbs
use qlsv
db.sinhvien.insertOne({ ma: "SV01", ten: "Lan", diem: 9 })
show collectionsMongoDB Compass là công cụ giao diện để xem, sửa, truy vấn dữ liệu trực quan.
Ứng dụng thực tế
Thực tế: cấp quyền theo nguyên tắc đặc quyền tối thiểu: ứng dụng web chỉ đọc ghi database qlsv; công cụ báo cáo chỉ được đọc:
use admin
db.createUser({ user: "ung_dung_web", pwd: passwordPrompt(),
roles: [{ role: "readWrite", db: "qlsv" }] })
db.createUser({ user: "bao_cao", pwd: passwordPrompt(),
roles: [{ role: "read", db: "qlsv" }] })
rs.status() // xem trạng thái các nút trong replica set (primary/secondary)Thực hành
- Tạo cụm Atlas miễn phí.
- Kết nối bằng Compass.
- Tạo database qlsv và thêm một tài liệu bằng mongosh.
Tóm tắt bài học
- Atlas: MongoDB trên đám mây miễn phí.
- Compass: giao diện đồ họa.
- mongosh: dòng lệnh.

