Laravel là framework PHP phổ biến nhất, theo mô hình MVC, có sẵn định tuyến, ORM Eloquent, xác thực, hàng đợi, kiểm thử. Bài này cài Composer, tạo dự án và chạy máy chủ phát triển.
- Hiểu Laravel và mô hình MVC
- Cài PHP 8.2+, Composer
- Tạo dự án Laravel
- Chạy php artisan serve
Cơ sở lý thuyết
Framework là bộ khung mã nguồn có sẵn kiến trúc, quy ước và thư viện, theo nguyên lý đảo ngược điều khiển: framework gọi mã của bạn tại các điểm mở rộng (route, controller), khác với thư viện mà bạn tự gọi. Laravel (Taylor Otwell, 2011) xây dựng trên nhiều thành phần của Symfony.
MVC (Model – View – Controller, Trygve Reenskaug, 1979) tách ứng dụng thành ba phần:
| Thành phần | Trách nhiệm | Trong Laravel |
|---|---|---|
| Model | Dữ liệu và quy tắc nghiệp vụ | Lớp Eloquent trong app/Models |
| View | Trình bày giao diện | Template Blade |
| Controller | Nhận yêu cầu, điều phối Model và View | Lớp trong app/Http/Controllers |
- Vòng đời yêu cầu: public/index.php → nạp ứng dụng → các middleware (phiên, CSRF, xác thực) → router → controller → phản hồi đi ngược qua middleware.
- Service container quản lý việc tạo đối tượng và tiêm phụ thuộc.
- Composer quản lý thư viện PHP theo chuẩn tự nạp lớp PSR-4.
Vì sao dùng Laravel?
- Tiết kiệm thời gian: định tuyến, CSDL, xác thực, gửi mail, phân trang có sẵn.
- Bảo mật mặc định: chống CSRF, SQL Injection, XSS.
- Hệ sinh thái lớn, tài liệu tốt, cộng đồng Việt Nam đông.
Cài đặt
- Cách nhanh nhất: cài Laravel Herd (Windows, macOS) có sẵn PHP, Composer, trình cài Laravel.
- Hoặc dùng XAMPP (PHP 8.2 trở lên) + Composer (getcomposer.org).
composer global require laravel/installer
laravel new qlsv # hoặc: composer create-project laravel/laravel qlsv
cd qlsv
php artisan serve # mở http://127.0.0.1:8000MVC trong Laravel
| Thành phần | Thư mục | Vai trò |
|---|---|---|
| Route | routes/web.php | Ánh xạ URL tới xử lý |
| Controller | app/Http/Controllers | Xử lý yêu cầu |
| Model | app/Models | Dữ liệu, CSDL |
| View | resources/views | Giao diện Blade |
Ứng dụng thực tế
Thực tế: so sánh cùng chức năng "liệt kê sinh viên" viết bằng PHP thuần và Laravel để thấy framework tiết kiệm công sức thế nào:
| Việc phải làm | PHP thuần | Laravel |
|---|---|---|
| Kết nối CSDL, xử lý lỗi | Tự viết PDO | Cấu hình .env |
| Phân trang | Tự tính LIMIT, OFFSET, viết liên kết | paginate(10) và links() |
| Chống XSS khi in dữ liệu | Gọi htmlspecialchars mọi chỗ | {{ }} tự động |
| Chống CSRF cho form | Tự sinh, kiểm tra token | @csrf |
| Đăng nhập, phân quyền | Tự viết toàn bộ | Starter kit, Gate, Policy |
Đổi lại, cần học quy ước của framework. Laravel được dùng rộng rãi cho website doanh nghiệp, thương mại điện tử, hệ thống quản lý tại Việt Nam.
Nên học xong loạt PHP và PHP và MySQL trước để hiểu những gì Laravel làm hộ bạn.
- Cài đặt và tạo dự án qlsv.
- Mở trang chào mừng của Laravel.
- Chạy php artisan --version và php artisan list.
- Laravel = framework PHP theo MVC.
- Composer quản lý thư viện PHP.
- php artisan serve chạy máy chủ phát triển.

