Migration quản lý cấu trúc CSDL bằng mã; Eloquent ánh xạ bảng thành lớp PHP để thêm, sửa, xóa, truy vấn không cần viết SQL. Đây là phần cốt lõi của Laravel.

55 phútTrung cấp
Bạn sẽ học được
  • Tạo bảng bằng migration
  • Model Eloquent, $fillable
  • Truy vấn, thêm, sửa, xóa
  • Seeder, factory tạo dữ liệu mẫu

Cơ sở lý thuyết

ORM (Object-Relational Mapping) giải quyết độ lệch trở kháng giữa mô hình đối tượng (lớp, thuộc tính, tham chiếu) và mô hình quan hệ (bảng, cột, khóa ngoại). Eloquent cài đặt mẫu Active Record (Martin Fowler): mỗi đối tượng tương ứng một dòng và tự biết cách lưu, xóa chính nó.

  • Migration là quản lý phiên bản cho cấu trúc CSDL: mỗi tệp mô tả một thay đổi (up) và cách hoàn tác (down); cả nhóm và máy chủ có cùng cấu trúc bằng lệnh migrate.
  • Query Builder sinh câu SQL bằng các phương thức, tự dùng truy vấn tham số nên chống SQL Injection.
  • Mass assignment: gán nhiều thuộc tính một lúc từ dữ liệu người dùng; $fillable là danh sách cho phép để người dùng không thể gửi thêm trường như la_admin=1.
  • Factory và Seeder tạo dữ liệu giả để phát triển và kiểm thử.
  • Chuẩn hóa CSDL (1NF, 2NF, 3NF) vẫn là nền tảng khi thiết kế bảng dù dùng ORM.

Migration

// database/migrations/xxxx_create_sinh_viens_table.php
Schema::create('sinh_viens', function (Blueprint $table) {
    $table->id();
    $table->string('ma', 10)->unique();
    $table->string('ten');
    $table->date('ngay_sinh')->nullable();
    $table->decimal('diem', 4, 2)->default(0);
    $table->timestamps();
});
// php artisan migrate

Eloquent

class SinhVien extends Model
{
    protected $fillable = ['ma', 'ten', 'ngay_sinh', 'diem'];
    protected $casts = ['ngay_sinh' => 'date'];
}

SinhVien::create(['ma' => 'SV01', 'ten' => 'Lan', 'diem' => 9]);
$sv = SinhVien::where('ma', 'SV01')->firstOrFail();
$sv->update(['diem' => 9.5]);
SinhVien::where('diem', '<', 5)->delete();
$tb = SinhVien::avg('diem');
$gioi = SinhVien::where('diem', '>=', 8)->orderByDesc('diem')->get();

Dữ liệu mẫu

// database/factories/SinhVienFactory.php
public function definition(): array {
    return ['ma' => 'SV' . fake()->unique()->numberBetween(100, 999),
            'ten' => fake('vi_VN')->name(), 'diem' => fake()->randomFloat(1, 0, 10)];
}
// DatabaseSeeder: SinhVien::factory(50)->create();
// php artisan migrate:fresh --seed

Ứng dụng thực tế

Bài toán: thêm cột số điện thoại vào bảng sinh viên khi hệ thống đã chạy thật với dữ liệu – không được xóa bảng tạo lại. Tạo migration mới:

// php artisan make:migration them_so_dien_thoai_vao_sinh_viens
public function up(): void
{
    Schema::table('sinh_viens', function (Blueprint $table) {
        $table->string('so_dien_thoai', 15)->nullable()->after('ten');
        $table->index('so_dien_thoai');
    });
}
public function down(): void
{
    Schema::table('sinh_viens', fn (Blueprint $table) => $table->dropColumn('so_dien_thoai'));
}
// Máy chủ: php artisan migrate --force   (chỉ chạy các migration chưa chạy)

Laravel ghi lại migration đã chạy trong bảng migrations, nên mỗi môi trường chỉ áp dụng phần thay đổi còn thiếu.

Lưu ý

Thiếu khai báo $fillable sẽ bị lỗi MassAssignmentException khi dùng create() hoặc update() với mảng.

Thực hành
  1. Tạo bảng sinh_viens bằng migration.
  2. Sinh 50 sinh viên mẫu bằng factory.
  3. Truy vấn sinh viên giỏi, điểm trung bình trong tinker.
Tóm tắt bài học
  • Migration = cấu trúc CSDL dạng mã.
  • Eloquent thao tác CSDL bằng đối tượng.
  • Factory, seeder tạo dữ liệu thử nghiệm.