Bài 17. Mô hình MVC với PHP thuần

Khái niệm và lý thuyết

Khi mã nằm hết trong một tệp (SQL lẫn HTML lẫn xử lý form), dự án nhanh chóng khó sửa. MVC đặt ra kỷ luật: Model trả lời câu hỏi nghiệp vụ (“lấy 10 sinh viên điểm cao nhất”), View chỉ hiển thị, Controller làm cầu nối. Nhờ đó người làm giao diện và người viết nghiệp vụ làm song song, mã dễ kiểm thử, dễ thêm View mới (bản di động, JSON).

Luồng xử lý: trình duyệt gửi GET /sinhvien/SV001 → Router trong index.php xác định SinhVienController::chiTiet("SV001") → Controller kiểm tra tham số, gọi SinhVien::find() → Model truy vấn CSDL, trả dữ liệu → Controller nạp View kèm dữ liệu → View sinh HTML → trả về trình duyệt.

Cấu trúc thư mục

htdocs/qlsv-mvc/
├── index.php                 # front controller + router
├── .htaccess                 # chuyển mọi URL về index.php
├── config/database.php
├── core/Database.php         # kết nối dùng chung
├── models/SinhVien.php
├── controllers/SinhVienController.php
└── views/
    ├── layout.php
    └── sinhvien/danh_sach.php, chi_tiet.php, form.php

# .htaccess (Apache, bật mod_rewrite)
RewriteEngine On
RewriteCond %{REQUEST_FILENAME} !-f
RewriteRule ^ index.php [L]

Model

<?php
// core/Database.php
class Database {
    private static ?mysqli $conn = null;
    public static function get(): mysqli {
        if (!self::$conn) {
            $c = require __DIR__ . "/../config/database.php";
            self::$conn = new mysqli($c["host"], $c["user"], $c["pass"], $c["db"]);
            self::$conn->set_charset("utf8mb4");
        }
        return self::$conn;
    }
}
// models/SinhVien.php
class SinhVien {
    public static function all(): array {
        return Database::get()->query("SELECT * FROM sinhvien ORDER BY ho_ten")->fetch_all(MYSQLI_ASSOC);
    }
    public static function find(string $ma): ?array {
        $st = Database::get()->prepare("SELECT * FROM sinhvien WHERE ma_sv = ?");
        $st->bind_param("s", $ma); $st->execute();
        return $st->get_result()->fetch_assoc() ?: null;
    }
    public static function create(array $d): bool {
        $st = Database::get()->prepare("INSERT INTO sinhvien (ma_sv, ho_ten, lop, email) VALUES (?, ?, ?, ?)");
        $st->bind_param("ssss", $d["ma_sv"], $d["ho_ten"], $d["lop"], $d["email"]);
        return $st->execute();
    }
}

Controller

<?php
// controllers/SinhVienController.php
class SinhVienController {
    public function index(): void {
        $ds = SinhVien::all();
        $this->render("sinhvien/danh_sach", ["ds" => $ds, "tieu_de" => "Danh sách sinh viên"]);
    }
    public function chiTiet(string $ma): void {
        $sv = SinhVien::find($ma);
        if (!$sv) { http_response_code(404); exit("Không tìm thấy sinh viên"); }
        $this->render("sinhvien/chi_tiet", ["sv" => $sv, "tieu_de" => $sv["ho_ten"]]);
    }
    public function them(): void {
        $loi = [];
        if ($_SERVER["REQUEST_METHOD"] === "POST") {
            $d = array_map("trim", $_POST);
            if ($d["ho_ten"] === "") $loi[] = "Thiếu họ tên";
            if (!$loi && SinhVien::create($d)) { header("Location: /qlsv-mvc/sinhvien", true, 303); exit; }
        }
        $this->render("sinhvien/form", ["loi" => $loi, "tieu_de" => "Thêm sinh viên"]);
    }
    private function render(string $view, array $data = []): void {
        extract($data);                                  // biến $ds, $sv... cho view
        ob_start(); require __DIR__ . "/../views/$view.php"; $noi_dung = ob_get_clean();
        require __DIR__ . "/../views/layout.php";        // layout dùng $noi_dung, $tieu_de
    }
}

View và layout

<?php /* views/layout.php */ ?>
<!DOCTYPE html><html lang="vi"><head><meta charset="UTF-8"><title><?= htmlspecialchars($tieu_de) ?></title></head>
<body><nav><a href="/qlsv-mvc/sinhvien">Sinh viên</a> | <a href="/qlsv-mvc/sinhvien/them">Thêm</a></nav>
<?= $noi_dung ?>
</body></html>

<?php /* views/sinhvien/danh_sach.php */ ?>
<h1><?= htmlspecialchars($tieu_de) ?></h1>
<table border="1">
<?php foreach ($ds as $sv): ?>
  <tr><td><a href="/qlsv-mvc/sinhvien/<?= urlencode($sv["ma_sv"]) ?>"><?= htmlspecialchars($sv["ma_sv"]) ?></a></td>
      <td><?= htmlspecialchars($sv["ho_ten"]) ?></td><td><?= htmlspecialchars($sv["lop"]) ?></td></tr>
<?php endforeach; ?>
</table>

Router (index.php)

<?php
declare(strict_types=1);
spl_autoload_register(function ($lop) {
    foreach (["core", "models", "controllers"] as $tm) {
        $f = __DIR__ . "/$tm/$lop.php"; if (is_file($f)) { require $f; return; }
    }
});
$duong_dan = trim(str_replace("/qlsv-mvc", "", parse_url($_SERVER["REQUEST_URI"], PHP_URL_PATH)), "/");
$routes = [
    "GET sinhvien"        => ["SinhVienController", "index"],
    "GET sinhvien/them"   => ["SinhVienController", "them"],
    "POST sinhvien/them"  => ["SinhVienController", "them"],
    "GET sinhvien/{ma}"   => ["SinhVienController", "chiTiet"],
];
foreach ($routes as $mau => [$ctrl, $pt]) {
    [$method, $pattern] = explode(" ", $mau, 2);
    $regex = "#^" . preg_replace("#\{(\w+)\}#", "([^/]+)", $pattern) . "$#";
    if ($_SERVER["REQUEST_METHOD"] === $method && preg_match($regex, $duong_dan, $m)) {
        array_shift($m);
        (new $ctrl)->$pt(...$m);
        exit;
    }
}
http_response_code(404); echo "Không tìm thấy trang";

Ưu, nhược điểm

Laravel, Symfony, CodeIgniter đều là MVC với router, ORM và template engine làm sẵn; nắm MVC thuần là nắm được “bộ xương” của mọi framework.