Bài 15. Lập trình hướng đối tượng trong PHP

Khái niệm và lý thuyết

PHP 8 có OOP đầy đủ và hiện đại: constructor property promotion khai báo thuộc tính ngay trong tham số constructor, readonly cho thuộc tính chỉ gán một lần, enum cho tập giá trị cố định, kiểu union và nullable. Bốn nguyên lý: đóng gói (private + getter), kế thừa (extends), đa hình (ghi đè phương thức), trừu tượng (abstract/interface).

Lớp, đối tượng, constructor

<?php
declare(strict_types=1);

class SinhVien {
    private array $diem = [];

    public function __construct(
        public readonly string $ma,
        private string $hoTen,
        public ?string $email = null,
    ) {}

    public function getHoTen(): string { return $this->hoTen; }
    public function setHoTen(string $t): void {
        if (mb_strlen(trim($t)) < 3) throw new InvalidArgumentException("Tên quá ngắn");
        $this->hoTen = trim($t);
    }
    public function themDiem(string $mon, float $d): static {
        $this->diem[$mon] = $d;
        return $this;                         // cho phép gọi nối chuỗi
    }
    public function diemTB(): float {
        return $this->diem ? round(array_sum($this->diem) / count($this->diem), 2) : 0.0;
    }
    public function __toString(): string { return "$this->ma - $this->hoTen ({$this->diemTB()})"; }
}

$sv = new SinhVien("SV001", "Lò Văn An");
$sv->themDiem("Toán", 8)->themDiem("Tin", 9.5);
echo $sv;                 // SV001 - Lò Văn An (8.75)
// $sv->ma = "x";         // Lỗi: readonly
// $sv->hoTen;            // Lỗi: private

Kế thừa, abstract, interface, trait

<?php
interface CoTheXuat { public function xuat(): string; }

trait GhiLog {
    public function log(string $m): void { error_log(static::class . ": $m"); }
}

abstract class Nguoi {
    public function __construct(protected string $hoTen) {}
    abstract public function vaiTro(): string;
    public function gioiThieu(): string { return "$this->hoTen - " . $this->vaiTro(); }
}

class GiangVien extends Nguoi implements CoTheXuat {
    use GhiLog;
    public function __construct(string $hoTen, private string $hocVi) { parent::__construct($hoTen); }
    public function vaiTro(): string { return "Giảng viên ($this->hocVi)"; }
    public function xuat(): string { return json_encode(["ten" => $this->hoTen], JSON_UNESCAPED_UNICODE); }
}

$gv = new GiangVien("Nguyễn Duy Hiếu", "TS");
echo $gv->gioiThieu();          // đa hình: vaiTro() của lớp con
var_dump($gv instanceof Nguoi, $gv instanceof CoTheXuat);

static, enum, hằng lớp

<?php
enum TrangThai: string {
    case DangHoc = "dang_hoc";
    case BaoLuu  = "bao_luu";
    case TotNghiep = "tot_nghiep";
    public function nhan(): string {
        return match ($this) { self::DangHoc => "Đang học", self::BaoLuu => "Bảo lưu", self::TotNghiep => "Đã tốt nghiệp" };
    }
}
class Lop {
    public const SI_SO_TOI_DA = 60;
    private static int $dem = 0;
    public static function tao(string $ten): self { self::$dem++; return new self($ten); }
    public function __construct(public string $ten, public TrangThai $tt = TrangThai::DangHoc) {}
    public static function soLop(): int { return self::$dem; }
}
$l = Lop::tao("K66 Tin");
echo $l->tt->nhan(), " ", Lop::SI_SO_TOI_DA, " ", Lop::soLop();
$tt = TrangThai::from("bao_luu");   TrangThai::tryFrom("x");  // null nếu không có

Namespace và autoload

<?php
// src/Model/SinhVien.php
namespace App\Model;
class SinhVien { /* ... */ }

// index.php
spl_autoload_register(function (string $lop) {
    $tep = __DIR__ . "/src/" . str_replace(["App\\", "\\"], ["", "/"], $lop) . ".php";
    if (is_file($tep)) require $tep;
});
use App\Model\SinhVien;
$sv = new SinhVien("SV001", "An");

Chuẩn PSR-4: tên namespace khớp thư mục, mỗi lớp một tệp. Dự án thật dùng Composer (composer init, "autoload": {"psr-4": {"App\\": "src/"}}) để tự sinh autoloader và cài thư viện.