Bài 3. Lọc nâng cao: LIKE, IN, BETWEEN, NULL, CASE

Khái niệm và lý thuyết

Mọi so sánh với NULL cho kết quả UNKNOWN, không phải TRUE: WHERE email = NULL không trả về dòng nào. Phải dùng IS NULL/IS NOT NULL. NULL nghĩa là “chưa biết”, khác chuỗi rỗng và khác 0; hàm tổng hợp bỏ qua NULL.

LIKE và ký tự đại diện

SELECT ho_ten FROM sinhvien WHERE ho_ten LIKE 'Lò%';        -- bắt đầu bằng Lò
SELECT ho_ten FROM sinhvien WHERE ho_ten LIKE '%Thị%';      -- chứa Thị
SELECT ho_ten FROM sinhvien WHERE ho_ten LIKE '%An';        -- kết thúc bằng An
SELECT ma_sv FROM sinhvien WHERE ma_sv LIKE 'SV00_';        -- _ : đúng một ký tự
SELECT ho_ten FROM sinhvien WHERE ho_ten NOT LIKE '%Văn%';
SELECT ho_ten FROM sinhvien WHERE ho_ten REGEXP '^(Lò|Vì) ';  -- biểu thức chính quy

Tìm kiếm trong PHP: WHERE ho_ten LIKE ? với tham số "%$q%". LIKE bắt đầu bằng % không dùng được chỉ mục, chậm với bảng rất lớn; khi đó dùng FULLTEXT.

IN và BETWEEN

SELECT ho_ten, que_quan FROM sinhvien WHERE que_quan IN ('Sơn La', 'Điện Biên', 'Lai Châu');
SELECT ho_ten FROM sinhvien WHERE lop_id NOT IN (1, 2);
SELECT * FROM diem WHERE diem BETWEEN 7 AND 8.5;             -- bao gồm hai đầu
SELECT ho_ten FROM sinhvien WHERE ngay_sinh BETWEEN '2006-01-01' AND '2006-06-30';
SELECT ho_ten FROM sinhvien WHERE ngay_sinh NOT BETWEEN '2006-01-01' AND '2006-12-31';
-- IN với truy vấn con (bài JOIN nói thêm)
SELECT ho_ten FROM sinhvien WHERE id IN (SELECT sinhvien_id FROM diem WHERE diem >= 9);

NULL

SELECT ho_ten FROM sinhvien WHERE email IS NULL;             -- chưa có email
SELECT ho_ten FROM sinhvien WHERE email IS NOT NULL;
SELECT ho_ten, IFNULL(email, 'chưa có') AS email FROM sinhvien;
SELECT ho_ten, COALESCE(email, que_quan, 'N/A') FROM sinhvien;  -- giá trị đầu tiên khác NULL
SELECT * FROM diem WHERE diem IS NULL;                        -- chưa có điểm
SELECT AVG(diem) FROM diem;                                   -- NULL bị bỏ qua khi tính

CASE: phân loại trong truy vấn

SELECT sv.ho_ten, d.diem,
  CASE
    WHEN d.diem IS NULL THEN 'Chưa có điểm'
    WHEN d.diem >= 8.5 THEN 'Giỏi'
    WHEN d.diem >= 7   THEN 'Khá'
    WHEN d.diem >= 5   THEN 'Trung bình'
    ELSE 'Không đạt'
  END AS xep_loai
FROM diem d JOIN sinhvien sv ON sv.id = d.sinhvien_id;
-- Dạng ngắn khi so sánh bằng
SELECT ho_ten, CASE gioi_tinh WHEN 'Nam' THEN 'Anh' ELSE 'Chị' END AS xung_ho FROM sinhvien;
-- Sắp xếp theo thứ tự tùy ý
SELECT * FROM lop ORDER BY CASE khoa WHEN 'KHTN&CN' THEN 1 ELSE 2 END, ten_lop;