Bài 5. Hàm tổng hợp, GROUP BY và HAVING

Khái niệm và lý thuyết

Hàm tổng hợp gộp nhiều dòng thành một giá trị. Không có GROUP BY, cả bảng là một nhóm. Với GROUP BY, mỗi giá trị khác nhau của cột nhóm là một dòng kết quả; mọi cột trong SELECT phải là cột nhóm hoặc nằm trong hàm tổng hợp. WHERE lọc dòng trước khi nhóm, HAVING lọc nhóm sau khi tổng hợp.

Hàm tổng hợp

SELECT COUNT(*) AS so_sv FROM sinhvien;
SELECT COUNT(email) FROM sinhvien;                -- chỉ đếm dòng có email (bỏ NULL)
SELECT COUNT(DISTINCT que_quan) FROM sinhvien;    -- số tỉnh khác nhau
SELECT AVG(diem), MIN(diem), MAX(diem), SUM(diem) FROM diem;
SELECT ROUND(AVG(diem), 2) AS diem_tb FROM diem WHERE monhoc_id = 1;

GROUP BY và HAVING

-- Số sinh viên theo quê quán
SELECT que_quan, COUNT(*) AS so_luong FROM sinhvien GROUP BY que_quan ORDER BY so_luong DESC;
-- Điểm trung bình theo sinh viên
SELECT sinhvien_id, ROUND(AVG(diem), 2) AS diem_tb, COUNT(*) AS so_mon
FROM diem GROUP BY sinhvien_id;
-- Nhóm theo nhiều cột
SELECT lop_id, gioi_tinh, COUNT(*) FROM sinhvien GROUP BY lop_id, gioi_tinh;
-- HAVING: chỉ sinh viên có điểm TB >= 8
SELECT sinhvien_id, AVG(diem) AS diem_tb FROM diem
GROUP BY sinhvien_id HAVING diem_tb >= 8;
-- WHERE lọc dòng trước, HAVING lọc nhóm sau
SELECT monhoc_id, COUNT(*) AS so_sv_dat FROM diem
WHERE diem >= 5 GROUP BY monhoc_id HAVING so_sv_dat >= 2;
-- Đếm theo xếp loại (CASE + GROUP BY)
SELECT CASE WHEN diem >= 8.5 THEN 'Giỏi' WHEN diem >= 7 THEN 'Khá' WHEN diem >= 5 THEN 'TB' ELSE 'Yếu' END AS xl,
       COUNT(*) FROM diem WHERE diem IS NOT NULL GROUP BY xl;

Hàm thường dùng

SELECT CONCAT_WS(' ', ma_sv, ho_ten) AS sv, UPPER(que_quan), CHAR_LENGTH(ho_ten) AS so_ky_tu FROM sinhvien;
SELECT ho_ten, DATE_FORMAT(ngay_sinh, '%d/%m/%Y') AS ns, TIMESTAMPDIFF(YEAR, ngay_sinh, CURDATE()) AS tuoi FROM sinhvien;
SELECT SUBSTRING_INDEX(ho_ten, ' ', -1) AS ten, SUBSTRING_INDEX(ho_ten, ' ', 1) AS ho FROM sinhvien;
SELECT ho_ten, IF(gioi_tinh = 'Nữ', 'Chị', 'Anh') AS xung_ho FROM sinhvien;