AI HS - An toàn, quyền riêng tư và kiểm chứng thông tin
Bảo vệ bản thân trước rủi ro của AI: lộ thông tin cá nhân, tin giả, ảnh và video giả (deepfake), lừa đảo – và biết khi nào cần nhờ người lớn.
Bạn sẽ học được
- Thông tin không được chia sẻ với AI
- Nhận diện tin giả, deepfake
- Kiểm chứng thông tin
- Sức khỏe số và cân bằng
Cơ sở lý thuyết
- Không chia sẻ với AI: họ tên đầy đủ, ngày sinh, trường lớp, địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu, ảnh cá nhân, chuyện riêng tư của bạn bè.
- AI có thể tạo ảnh, giọng nói, video giả rất giống thật. Kẻ xấu dùng chúng để lừa đảo, bắt nạt trên mạng. Tạo hoặc chia sẻ ảnh giả về người khác là hành vi sai trái, có thể vi phạm pháp luật.
- AI không thay thế được bạn bè, gia đình và thầy cô. Nếu em buồn, lo lắng hoặc gặp chuyện khó khăn, hãy nói chuyện với người lớn em tin tưởng.
- Sắp xếp thời gian dùng thiết bị hợp lý, nghỉ ngơi và vận động.
| Kiểm chứng: hỏi 4 câu | Ví dụ |
|---|---|
| Ai nói? | Nguồn chính thống hay tài khoản lạ? |
| Bằng chứng ở đâu? | Có nguồn khác xác nhận không? |
| Có gì bất thường? | Ảnh có chi tiết lạ, giọng nói không tự nhiên? |
| Muốn em làm gì? | Chuyển tiền, gửi thông tin, chia sẻ gấp → cảnh giác |
Hướng dẫn thao tác từng bước

Kiểm tra một hình ảnh đáng ngờ
- Mở ứng dụng Google → Lens → chọn ảnh từ thư viện, hoặc nhấp phải vào ảnh trên Chrome → Tìm kiếm hình ảnh bằng Google.
- Xem ảnh đã xuất hiện ở đâu, từ bao giờ; mục Giới thiệu về hình ảnh này (nếu có) cho biết nguồn gốc và dấu hiệu tạo bởi AI.
- Với ảnh nghi do AI của Google tạo: tải ảnh lên ứng dụng Gemini và hỏi "Hình ảnh này có được tạo bằng AI của Google không?" – Gemini kiểm tra dấu nhận diện SynthID.
- Không chia sẻ ảnh khi chưa xác minh được.
Khi gặp nội dung xấu hoặc bị bắt nạt trên mạng
- Không trả lời, không chuyển tiếp nội dung.
- Chụp màn hình làm bằng chứng.
- Dùng chức năng Chặn và Báo cáo trên ứng dụng.
- Báo ngay cho cha mẹ, thầy cô. Có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7).
Dọn dẹp quyền riêng tư (làm cùng cha mẹ)
- Xem lại lịch sử trò chuyện với AI, xóa các cuộc trò chuyện có thông tin cá nhân.
- Kiểm tra cài đặt dữ liệu của từng ứng dụng AI đang dùng.
- Đặt mật khẩu mạnh, bật xác minh hai bước cho tài khoản.
- Tắt quyền truy cập micro, máy ảnh, vị trí với ứng dụng không cần thiết.
| Dấu hiệu lừa đảo | Ví dụ |
|---|---|
| Thúc giục | "Chuyển tiền trong 30 phút nếu không…" |
| Giả danh người quen | Gọi video giọng giống người thân nhưng nhờ chuyển tiền |
| Phần thưởng quá hấp dẫn | "Em trúng điện thoại, chỉ cần nhập mã OTP" |
| Đường link lạ | Tên miền gần giống trang của trường, ngân hàng |
Ứng dụng thực tế
Tình huống: em nhận tin nhắn có video "thầy hiệu trưởng" thông báo học sinh cần đóng phí qua một đường link. Em nên: không bấm link, không chuyển tiền; kiểm tra với giáo viên chủ nhiệm hoặc kênh thông báo chính thức của trường; báo cho cha mẹ.
Thực hành
- Kiểm tra cài đặt quyền riêng tư của tài khoản AI em dùng (lịch sử trò chuyện, chia sẻ dữ liệu).
- Dùng 4 câu hỏi để kiểm chứng một tin nóng trên mạng.
- Cùng gia đình lập "thỏa thuận dùng thiết bị và AI".
Tóm tắt bài học
- Không chia sẻ thông tin cá nhân.
- Cảnh giác với deepfake, lừa đảo.
- Gặp khó khăn, nói với người lớn.
Trang 9 / 9

