Quy trình 5 bước soạn thông báo, báo cáo, công văn với AI: dàn ý, viết nháp, biên tập, kiểm tra.
- Soạn văn bản theo quy trình có kiểm soát
- Dùng mẫu prompt cho dàn ý, nháp, chỉnh giọng
- Tránh bịa số liệu và căn cứ pháp lý
- Dàn ý
- Khung các ý chính trước khi viết
- Bản nháp
- Văn bản đầu tiên cần biên tập
- Thể thức
- Quy định về cách trình bày văn bản hành chính
1. Quy trình 5 bước soạn văn bản với AI
Gửi ai? Để làm gì?
Nhờ AI đề xuất, bạn chọn
Từng phần, kèm dữ kiện thật
Sửa giọng văn, rút gọn
Số liệu, tên, thể thức
Điểm mấu chốt: bạn cung cấp sự thật, AI giúp diễn đạt. Đừng nhờ AI tự điền số liệu, số văn bản hay căn cứ pháp lý.
2. Mẫu prompt cho các tình huống thường gặp
| Tình huống | Prompt gợi ý |
|---|---|
| Lập dàn ý báo cáo | “Bạn là chuyên viên phòng Đào tạo. Lập dàn ý báo cáo tổng kết học kỳ cho khoa CNTT, gồm 5 phần, mỗi phần 2–3 ý. Chỉ dùng dữ kiện tôi cung cấp bên dưới: …” |
| Viết thông báo | “Soạn thông báo về lịch thi cuối kỳ gửi sinh viên, dưới 150 từ, giọng trang trọng, có tiêu đề và 3 gạch đầu dòng. Chỗ chưa có thông tin hãy ghi [CẦN BỔ SUNG].” |
| Chỉnh giọng văn | “Viết lại đoạn sau cho lịch sự và súc tích hơn, giữ nguyên ý và con số: …” |
| Rút gọn / mở rộng | “Rút còn một nửa độ dài.” / “Mở rộng ý thứ hai thành một đoạn 80 từ kèm ví dụ.” |
| Soát lỗi | “Chỉ ra lỗi chính tả, ngữ pháp và câu mơ hồ trong văn bản sau, không viết lại toàn bộ.” |
Bảng 1. Prompt mẫu cho soạn thảo
Bước 1: “Gợi ý 3 dàn ý khác nhau cho báo cáo kết quả khảo sát hài lòng của sinh viên.” Bước 2: chọn dàn ý số 2, dán số liệu thật và nhờ viết phần “Kết quả chính” trong 120 từ. Bước 3: yêu cầu “Liệt kê những chỗ bạn suy đoán mà tôi chưa cung cấp”. Cách này buộc AI phơi bày chỗ bịa.
3. Soạn công văn hành chính
AI có thể hỗ trợ cấu trúc nhưng không thay thế quy định về thể thức. Hãy đưa cho AI mẫu thể thức mà cơ quan bạn đang dùng (hoặc dán quy định), yêu cầu chỉ điền nội dung vào khung. Kiểm tra lại: quốc hiệu–tiêu ngữ, số–ký hiệu, trích yếu, nơi nhận, người ký. Căn cứ pháp lý phải do bạn tra cứu từ nguồn chính thống.
AI có thể bịa số hiệu văn bản hoặc điều khoản nghe rất thật. Không đưa bất kỳ căn cứ pháp lý nào vào văn bản nếu chưa tự kiểm tra trên cổng văn bản chính thức.
Chia nhỏ: yêu cầu từng phần thay vì cả báo cáo một lần; lưu lại bản prompt tốt thành mẫu; luôn đọc lại toàn văn bằng mắt người.
Chọn một thông báo hoặc email thật bạn từng soạn. Dùng 3 prompt: (1) dàn ý, (2) viết nháp với dữ kiện thật, (3) “liệt kê chỗ bạn suy đoán”. So sánh thời gian và chất lượng so với tự viết.
Bạn giữ vai trò cung cấp dữ kiện và quyết định; AI hỗ trợ dàn ý, diễn đạt, biên tập. Luôn kiểm tra số liệu và thể thức.
- OpenAI, Anthropic, Google – hướng dẫn thiết kế prompt (xem Bài 2).
- Cornell University, Center for Teaching Innovation – “Generative Artificial Intelligence”.

