Hướng dẫn học sinh dùng AI có trách nhiệm theo khung giáo dục AI, thiết kế bài tập và kiểm tra để AI hỗ trợ học tập chứ không làm thay.

70 phútTrung cấp
Bạn sẽ học được
  • Năng lực AI cần hình thành cho học sinh
  • Quy tắc dùng AI trong lớp học
  • Thiết kế bài tập "chống làm hộ"
  • Xử lý khi nghi ngờ học sinh lạm dụng AI
So sánh Gemini thông thường và chế độ Học có hướng dẫn khi xử lý cùng một bài tập Vật lí
So sánh Gemini thông thường và chế độ Học có hướng dẫn khi xử lý cùng một bài tập Vật lí. Nguồn: Google

Cơ sở lý thuyết

Khung nội dung giáo dục AI cho học sinh phổ thông đề cao con người làm trung tâm và đạo đức AI bên cạnh kiến thức kỹ thuật. Giáo viên mọi môn học đều góp phần hình thành thói quen dùng AI đúng.

Mức sử dụng AIVí dụ quy định cho một bài tập
0 – Không dùng AIBài kiểm tra trên lớp
1 – Lên ý tưởngDùng AI gợi ý chủ đề, tự viết toàn bộ
2 – Góp ýTự viết, nhờ AI góp ý, ghi lại thay đổi
3 – Cộng tácDùng AI trong quá trình, nộp kèm nhật ký prompt và phản tư
4 – Khám phá AIBài tập về chính AI: đánh giá câu trả lời của AI
  • Công cụ "phát hiện văn bản AI" không đủ tin cậy để kết luận học sinh gian lận; không dùng làm bằng chứng duy nhất.
  • Thiết kế bài tập: gắn trải nghiệm cá nhân, dữ liệu địa phương, quá trình nhiều bước, trình bày miệng, viết tay trên lớp.

Hướng dẫn thao tác từng bước

Công bố mức dùng AI trong bài tập Google Classroom

  1. Khi tạo Bài tập, ghi ngay dòng đầu phần hướng dẫn: "Mức dùng AI: 2 – Góp ý. Nộp kèm nhật ký AI".
  2. Đính kèm mẫu nhật ký (Google Tài liệu, chọn Tạo bản sao cho mỗi học sinh).
  3. Đính kèm rubric có tiêu chí về quá trình và tính trung thực.

Xem quá trình làm bài qua Lịch sử phiên bản

  1. Mở bài làm của học sinh trên Google Tài liệu.
  2. Chọn Tệp → Nhật ký phiên bản → Xem nhật ký phiên bản.
  3. Quan sát quá trình: bài được viết dần qua nhiều lần hay xuất hiện nguyên khối trong một lần dán.
  4. Dấu hiệu bất thường chỉ là căn cứ để trao đổi với học sinh (yêu cầu giải thích, trình bày miệng), không phải kết luận gian lận.

Tổ chức tiết học "Bắt lỗi AI" (45 phút)

  1. Chuẩn bị: giáo viên hỏi AI 4–5 câu thuộc bài, chọn các câu trả lời có lỗi (sai kiến thức, thiếu ý, nguồn không tồn tại).
  2. Hoạt động nhóm (20 phút): mỗi nhóm nhận một câu trả lời, dùng sách giáo khoa kiểm chứng, đánh dấu lỗi.
  3. Trình bày (15 phút): nhóm nêu lỗi, cách phát hiện, câu trả lời đúng.
  4. Tổng kết (10 phút): rút ra quy tắc kiểm chứng; liên hệ đạo đức AI và trách nhiệm người dùng.

Mẫu nhật ký dùng AI của học sinh:

NgàyCông cụEm đã hỏi gìAI trả lời/gợi ý gìEm dùng hay không, vì saoEm đã kiểm chứng thế nào

Ứng dụng thực tế

Bài toán: bài tập dự án Địa lí 10 "Biến đổi khí hậu ở địa phương em":

  • Mức AI cho phép: 2 (góp ý) – công khai trong đề bài.
  • Sản phẩm: báo cáo có số liệu thực địa do nhóm tự thu thập (phỏng vấn người dân, ảnh chụp).
  • Nộp kèm nhật ký: các câu đã hỏi AI, góp ý nào được chấp nhận, vì sao.
  • Đánh giá: 30% quá trình, 40% sản phẩm, 30% trình bày và trả lời câu hỏi trực tiếp.
Thực hành
  1. Ghi mức sử dụng AI cho mỗi bài tập bạn giao trong tháng tới.
  2. Thiết kế lại một bài tập dễ bị AI làm thay.
  3. Tổ chức một tiết cho học sinh đánh giá câu trả lời sai của AI.

Nguồn: Báo Lào Cai – Khung giáo dục AI thí điểm. Tính năng, độ tuổi và chi phí của công cụ có thể thay đổi; hãy kiểm tra trang chính thức trước khi sử dụng.

Tóm tắt bài học
  • Công khai mức dùng AI cho từng bài.
  • Đánh giá quá trình, không chỉ sản phẩm.
  • Không dựa vào công cụ phát hiện AI.