do-while thực hiện thân vòng lặp ít nhất một lần, thích hợp cho menu và kiểm tra dữ liệu nhập.
Bạn sẽ học được
- Cú pháp do-while
- So sánh với while
- Nhập đến khi hợp lệ
- Chương trình menu
Cơ sở lý thuyết
do-while thực hiện thân vòng lặp ít nhất một lần rồi mới kiểm tra điều kiện; cú pháp kết thúc bằng dấu chấm phẩy sau while. Ứng dụng điển hình: menu chương trình, kiểm tra dữ liệu nhập, mô phỏng lặp đến khi hội tụ.
- Nhập liệu bền vững (robust input): khi người dùng gõ sai kiểu, luồng cin bị lỗi; phải cin.clear() để xóa cờ lỗi và cin.ignore() để bỏ phần dữ liệu sai còn trong bộ đệm, nếu không vòng lặp sẽ chạy mãi.
- Thuật toán mô phỏng Monte Carlo lặp sinh số ngẫu nhiên đến khi đạt điều kiện.
- Thư viện <random> (C++11) sinh số ngẫu nhiên chất lượng tốt hơn rand() của C.
Ví dụ
int n;
do {
cout << "Nhập n (1..100): ";
cin >> n;
} while (n < 1 || n > 100);
int chon;
do {
cout << "1. Nhập 2. In 0. Thoát\nChọn: ";
cin >> chon;
switch (chon) {
case 1: /* nhập dữ liệu */ break;
case 2: /* in dữ liệu */ break;
}
} while (chon != 0);Ứng dụng thực tế
Bài toán: trò chơi đoán số với kiểm tra nhập liệu bền vững – nhập chữ không làm chương trình rơi vào vòng lặp vô hạn:
#include <iostream>
#include <random>
#include <limits>
using namespace std;
int main() {
mt19937 rng(random_device{}());
int bi_mat = uniform_int_distribution<int>(1, 100)(rng), doan, luot = 0;
do {
cout << "Đoán số (1-100): ";
if (!(cin >> doan)) { // nhập không phải số
cin.clear();
cin.ignore(numeric_limits<streamsize>::max(), '\n');
cout << "Vui lòng nhập số!\n";
continue;
}
luot++;
if (doan < bi_mat) cout << "Lớn hơn\n";
else if (doan > bi_mat) cout << "Nhỏ hơn\n";
} while (doan != bi_mat);
cout << "Đúng sau " << luot << " lượt\n"; // tối ưu: ≤ 7 lượt nhờ tìm kiếm nhị phân
}Thực hành
- Nhập điểm hợp lệ 0–10.
- Làm menu quản lý điểm 4 chức năng.
- Trò chơi đoán số.
Tóm tắt bài học
- do-while chạy ít nhất một lần.
- Thích hợp cho menu, nhập liệu.
- Kết thúc bằng dấu ; sau while.

