do-while thực hiện thân vòng lặp ít nhất một lần, thích hợp cho menu và kiểm tra dữ liệu nhập.

35 phútCơ bản
Bạn sẽ học được
  • Cú pháp do-while
  • So sánh với while
  • Nhập đến khi hợp lệ
  • Chương trình menu

Cơ sở lý thuyết

do-while thực hiện thân vòng lặp ít nhất một lần rồi mới kiểm tra điều kiện; cú pháp kết thúc bằng dấu chấm phẩy sau while. Ứng dụng điển hình: menu chương trình, kiểm tra dữ liệu nhập, mô phỏng lặp đến khi hội tụ.

  • Nhập liệu bền vững (robust input): khi người dùng gõ sai kiểu, luồng cin bị lỗi; phải cin.clear() để xóa cờ lỗi và cin.ignore() để bỏ phần dữ liệu sai còn trong bộ đệm, nếu không vòng lặp sẽ chạy mãi.
  • Thuật toán mô phỏng Monte Carlo lặp sinh số ngẫu nhiên đến khi đạt điều kiện.
  • Thư viện <random> (C++11) sinh số ngẫu nhiên chất lượng tốt hơn rand() của C.

Ví dụ

int n;
do {
    cout << "Nhập n (1..100): ";
    cin >> n;
} while (n < 1 || n > 100);

int chon;
do {
    cout << "1. Nhập  2. In  0. Thoát\nChọn: ";
    cin >> chon;
    switch (chon) {
        case 1: /* nhập dữ liệu */ break;
        case 2: /* in dữ liệu */ break;
    }
} while (chon != 0);

Ứng dụng thực tế

Bài toán: trò chơi đoán số với kiểm tra nhập liệu bền vững – nhập chữ không làm chương trình rơi vào vòng lặp vô hạn:

#include <iostream>
#include <random>
#include <limits>
using namespace std;
int main() {
    mt19937 rng(random_device{}());
    int bi_mat = uniform_int_distribution<int>(1, 100)(rng), doan, luot = 0;
    do {
        cout << "Đoán số (1-100): ";
        if (!(cin >> doan)) {                                   // nhập không phải số
            cin.clear();
            cin.ignore(numeric_limits<streamsize>::max(), '\n');
            cout << "Vui lòng nhập số!\n";
            continue;
        }
        luot++;
        if (doan < bi_mat) cout << "Lớn hơn\n";
        else if (doan > bi_mat) cout << "Nhỏ hơn\n";
    } while (doan != bi_mat);
    cout << "Đúng sau " << luot << " lượt\n";       // tối ưu: ≤ 7 lượt nhờ tìm kiếm nhị phân
}
Thực hành
  1. Nhập điểm hợp lệ 0–10.
  2. Làm menu quản lý điểm 4 chức năng.
  3. Trò chơi đoán số.
Tóm tắt bài học
  • do-while chạy ít nhất một lần.
  • Thích hợp cho menu, nhập liệu.
  • Kết thúc bằng dấu ; sau while.