Bài này trình bày các kiểu dữ liệu cơ bản, khai báo biến và hằng, toán tử, chuyển kiểu và các hàm toán học trong thư viện cmath.
- Kiểu int, long long, double, char, bool
- Biến, hằng const, auto
- Toán tử và thứ tự ưu tiên
- Hàm trong cmath
Cơ sở lý thuyết
Mỗi kiểu dữ liệu chiếm một số byte xác định và có miền giá trị tương ứng. Số nguyên có dấu n bit biểu diễn bằng bù hai, miền từ −2ⁿ⁻¹ đến 2ⁿ⁻¹ − 1; số không dấu (unsigned) từ 0 đến 2ⁿ − 1.
| Kiểu | Thường gặp | Miền giá trị |
|---|---|---|
| char | 1 byte | −128..127 |
| int | 4 byte | ≈ ±2,1 × 10⁹ |
| long long | 8 byte | ≈ ±9,2 × 10¹⁸ |
| double | 8 byte | ≈ 15–16 chữ số có nghĩa |
| bool | 1 byte | true/false |
- Tràn số có dấu là hành vi không xác định; tràn không dấu quay vòng theo modulo 2ⁿ.
- Chuyển kiểu ngầm trong biểu thức: kiểu "nhỏ" được nâng lên kiểu "lớn" (int → long long → double). Ép kiểu tường minh nên dùng static_cast.
- Phép chia hai số nguyên bỏ phần thập phân (cắt về 0); phép % cho số dư cùng dấu với số bị chia.
- auto (C++11) để trình biên dịch suy luận kiểu từ giá trị khởi tạo.
Kiểu dữ liệu
| Kiểu | Kích thước thường gặp | Ghi chú |
|---|---|---|
| int | 4 byte | khoảng ±2,1 tỷ |
| long long | 8 byte | số lớn, thi lập trình |
| double | 8 byte | số thực |
| char | 1 byte | ký tự |
| bool | 1 byte | true/false |
Toán tử và cmath
#include <iostream>
#include <cmath>
using namespace std;
int main() {
const double PI = 3.14159265;
int a = 7, b = 2;
auto c = a / b; // 3 (chia nguyên)
double d = (double)a / b; // 3.5
long long lon = 1LL * 100000 * 100000; // tránh tràn số
cout << a % b << " " << pow(2, 10) << " " << sqrt(16.0)
<< " " << abs(-5) << " " << round(2.6) << endl;
}Ứng dụng thực tế
Bài toán: các bài thi lập trình thường yêu cầu "in kết quả modulo 10⁹ + 7" để tránh tràn số khi kết quả rất lớn. Tính 2ⁿ mod 10⁹ + 7 bằng lũy thừa nhanh O(log n):
const long long MOD = 1'000'000'007;
long long luyThua(long long a, long long n) {
long long kq = 1;
a %= MOD;
while (n > 0) {
if (n & 1) kq = kq * a % MOD; // tích 2 số < MOD vẫn vừa long long
a = a * a % MOD;
n >>= 1;
}
return kq;
}
int main() { std::cout << luyThua(2, 1'000'000'000'000LL); }Lũy thừa modulo cũng là phép toán cốt lõi của thuật toán mã hóa RSA bảo vệ giao dịch ngân hàng trực tuyến.
int nhân int vẫn là int: 100000 * 100000 bị tràn số. Hãy dùng long long khi kết quả có thể lớn.
- Tính diện tích, chu vi hình tròn.
- Tính khoảng cách giữa hai điểm.
- Đổi số giây sang giờ, phút, giây.
- Chọn kiểu phù hợp độ lớn dữ liệu.
- Chia hai số nguyên cho kết quả nguyên.
- cmath có pow, sqrt, abs, round...

