Vòng lặp for dùng khi biết trước số lần lặp. Bài này trình bày for truyền thống, for theo phạm vi (range-based) và các bài toán kinh điển.

40 phútCơ bản
Bạn sẽ học được
  • Cú pháp for
  • Vòng lặp lồng nhau
  • for theo phạm vi
  • break, continue

Cơ sở lý thuyết

Vòng lặp for trong C/C++ rất linh hoạt: for (khởi tạo; điều kiện; cập nhật), mỗi phần có thể bỏ trống. for theo phạm vi (range-based, C++11) duyệt mọi phần tử của mảng, vector, string mà không cần chỉ số.

  • Duyệt bằng tham chiếu for (auto& x : v) để sửa phần tử hoặc tránh sao chép đối tượng lớn; const auto& khi chỉ đọc.
  • Độ phức tạp: phân tích số lần lặp để ước lượng thời gian; máy chấm thường xử lý khoảng 10⁸ phép toán/giây.
  • Tối ưu bằng toán học: tổng 1..n = n(n + 1)/2 thay vì lặp; kiểm tra nguyên tố tới √n.
  • Sàng Eratosthenes: đánh dấu bội của mỗi số nguyên tố, tìm mọi số nguyên tố ≤ n trong O(n log log n).

Ví dụ

long long tong = 0;
for (int i = 1; i <= n; i++) tong += i;

for (int i = 1; i <= 9; i++) {           // bảng cửu chương
    for (int j = 1; j <= 9; j++) cout << setw(4) << i * j;
    cout << "\n";
}

bool laNguyenTo(int n) {
    if (n < 2) return false;
    for (int d = 2; 1LL * d * d <= n; d++)
        if (n % d == 0) return false;
    return true;
}

vector<int> a = {3, 1, 4};
for (int x : a) cout << x << " ";        // for theo phạm vi

Ứng dụng thực tế

Bài toán: đếm số nguyên tố không vượt quá 10 triệu – kiểm tra từng số mất nhiều giây, sàng Eratosthenes chỉ mất phần nhỏ của giây:

#include <vector>
int main() {
    const int N = 10'000'000;
    vector<bool> laNT(N + 1, true);
    laNT[0] = laNT[1] = false;
    for (long long i = 2; i * i <= N; i++)
        if (laNT[i])
            for (long long j = i * i; j <= N; j += i) laNT[j] = false;
    int dem = 0;
    for (int i = 2; i <= N; i++) dem += laNT[i];
    cout << dem;           // 664579
}

Số nguyên tố lớn là nền tảng của mật mã khóa công khai; các thư viện mật mã tạo khóa bằng cách sinh và kiểm tra tính nguyên tố của các số hàng trăm chữ số.

Thực hành
  1. Tính n! và tổng các ước của n.
  2. In tam giác sao cân.
  3. Liệt kê số nguyên tố nhỏ hơn n.
Tóm tắt bài học
  • for gồm khởi tạo, điều kiện, bước nhảy.
  • for theo phạm vi duyệt mảng, vector gọn.
  • Dùng long long cho tổng lớn.