struct nhóm nhiều thông tin liên quan thành một kiểu dữ liệu mới, ví dụ thông tin sinh viên. Bài này trình bày khai báo, sử dụng struct và sắp xếp danh sách struct.

40 phútCơ bản
Bạn sẽ học được
  • Khai báo struct
  • Khởi tạo và truy cập thành viên
  • Mảng, vector các struct
  • Sắp xếp theo tiêu chí

Cơ sở lý thuyết

struct gom nhiều thành viên có kiểu khác nhau thành một kiểu dữ liệu mới, mô hình hóa một thực thể (sinh viên, điểm, sản phẩm). Các thành viên nằm liên tiếp trong bộ nhớ, có thể có byte đệm (padding) để căn chỉnh (alignment) theo yêu cầu của CPU; vì vậy sizeof(struct) có thể lớn hơn tổng kích thước thành viên.

  • Trong C++, struct và class gần như giống nhau; khác biệt duy nhất: thành viên struct mặc định public, class mặc định private. Quy ước: struct cho dữ liệu đơn giản, class cho đối tượng có bất biến cần bảo vệ.
  • Khởi tạo tổng hợp (aggregate initialization): SinhVien sv{"SV01", "Lan", 9};; C++20 có khởi tạo chỉ định {.ten = "Lan"}.
  • Structured binding (C++17): auto [ma, ten, diem] = sv; tách các thành viên.
  • Toán tử so sánh mặc định (C++20): auto operator<=>(const SinhVien&) const = default; tự sinh mọi phép so sánh.

Ví dụ

struct SinhVien {
    string ma, ten;
    double diem = 0;
};

vector<SinhVien> ds = {{"SV01", "Lan", 9}, {"SV02", "Minh", 6.5}, {"SV03", "Hà", 8}};
sort(ds.begin(), ds.end(), [](const SinhVien& a, const SinhVien& b) {
    return a.diem > b.diem;               // giảm dần theo điểm
});
for (const auto& [ma, ten, diem] : ds)    // structured binding (C++17)
    cout << ma << " " << ten << " " << diem << "\n";

Ứng dụng thực tế

Bài toán: xếp hạng thí sinh trong kỳ thi lập trình theo luật ICPC: nhiều bài giải được hơn xếp trên; bằng số bài thì ít thời gian phạt hơn xếp trên:

struct ThiSinh {
    string ten;
    int soBai;
    int thoiGianPhat;
};
int main() {
    vector<ThiSinh> ds = {{"Đội A", 5, 620}, {"Đội B", 6, 900}, {"Đội C", 5, 540}};
    sort(ds.begin(), ds.end(), [](const ThiSinh& a, const ThiSinh& b) {
        if (a.soBai != b.soBai) return a.soBai > b.soBai;
        return a.thoiGianPhat < b.thoiGianPhat;
    });
    for (int hang = 1; const auto& [ten, bai, phat] : ds)     // C++20: khởi tạo trong for theo phạm vi
        cout << hang++ << ". " << ten << " - " << bai << " bài - " << phat << " phút\n";
}
Thực hành
  1. Nhập danh sách n sinh viên, in danh sách đạt.
  2. Sắp xếp theo điểm giảm dần, cùng điểm theo tên.
  3. Tìm sinh viên theo mã.
Tóm tắt bài học
  • struct nhóm dữ liệu liên quan.
  • vector lưu danh sách.
  • sort với lambda sắp xếp theo tiêu chí.