Bài này trình bày cấu trúc chương trình C#, quy tắc cú pháp, chú thích, nhập xuất với Console và chuỗi nội suy.
Bạn sẽ học được
- Cấu trúc chương trình: namespace, lớp, Main
- Câu lệnh cấp cao nhất
- Console.WriteLine, ReadLine
- Chuỗi nội suy và định dạng số
Cơ sở lý thuyết
Một chương trình C# được tổ chức theo cấu trúc phân cấp: assembly (tệp .dll/.exe) chứa các namespace, namespace chứa các kiểu (class, struct, record, interface, enum), kiểu chứa các thành viên (trường, thuộc tính, phương thức).
- Namespace nhóm các kiểu liên quan và tránh trùng tên (System.IO.File khác MyApp.File);
usinggiúp viết tên ngắn. - Điểm vào (entry point) là phương thức Main; từ C# 9, câu lệnh cấp cao nhất cho phép viết thẳng mã, trình biên dịch tự sinh lớp Program và Main.
- Global using và implicit usings (bật mặc định trong dự án mới) tự động nhập các namespace phổ biến như System, System.Linq.
- Luồng chuẩn: Console.In (bàn phím), Console.Out (màn hình), Console.Error (lỗi); có thể chuyển hướng sang tệp.
- Định dạng chuỗi: chuỗi nội suy
$"..."với định dạng số chuẩn (N0, F2, C, P) phụ thuộc văn hóa (CultureInfo) – dấu phân cách hàng nghìn tiếng Việt là dấu chấm.
Hai cách viết
// Cách truyền thống
namespace XinChao;
class Program
{
static void Main(string[] args)
{
Console.WriteLine("Xin chào");
}
}
// Cách hiện đại (top-level statements) - tương đương
Console.WriteLine("Xin chào");Nhập xuất
Console.Write("Nhập tên: ");
string ten = Console.ReadLine() ?? "";
Console.Write("Nhập điểm: ");
double diem = double.Parse(Console.ReadLine()!);
Console.WriteLine($"{ten} có điểm {diem:F2}");
Console.WriteLine($"Học phí: {1250000:N0} đồng"); // 1,250,000- C# phân biệt chữ hoa, chữ thường.
- Mỗi câu lệnh kết thúc bằng dấu ;
- Chú thích: // một dòng, /* ... */ nhiều dòng.
Ứng dụng thực tế
Bài toán: in phiếu thu học phí theo định dạng Việt Nam (dấu chấm phân cách hàng nghìn, ngày dd/MM/yyyy):
using System.Globalization;
var vi = new CultureInfo("vi-VN");
CultureInfo.CurrentCulture = vi;
Console.OutputEncoding = System.Text.Encoding.UTF8;
string hoTen = "Nguyễn Văn An";
decimal hocPhi = 8_640_000m;
Console.WriteLine("PHIẾU THU HỌC PHÍ");
Console.WriteLine($"Ngày: {DateTime.Now:dd/MM/yyyy}");
Console.WriteLine($"Sinh viên: {hoTen,-20}");
Console.WriteLine($"Số tiền: {hocPhi:N0} đồng"); // 8.640.000 đồngThực hành
- Nhập họ tên, quê quán, in lời giới thiệu.
- Nhập giá và số lượng, in thành tiền có dấu phân cách hàng nghìn.
- Viết lại chương trình theo cách truyền thống có lớp Program.
Tóm tắt bài học
- Chương trình bắt đầu từ Main hoặc câu lệnh cấp cao nhất.
- ReadLine đọc chuỗi, Parse chuyển kiểu.
- $"..." chèn biến vào chuỗi.

