Bài này trình bày cấu trúc chương trình C#, quy tắc cú pháp, chú thích, nhập xuất với Console và chuỗi nội suy.

40 phútCơ bản
Bạn sẽ học được
  • Cấu trúc chương trình: namespace, lớp, Main
  • Câu lệnh cấp cao nhất
  • Console.WriteLine, ReadLine
  • Chuỗi nội suy và định dạng số

Cơ sở lý thuyết

Một chương trình C# được tổ chức theo cấu trúc phân cấp: assembly (tệp .dll/.exe) chứa các namespace, namespace chứa các kiểu (class, struct, record, interface, enum), kiểu chứa các thành viên (trường, thuộc tính, phương thức).

  • Namespace nhóm các kiểu liên quan và tránh trùng tên (System.IO.File khác MyApp.File); using giúp viết tên ngắn.
  • Điểm vào (entry point) là phương thức Main; từ C# 9, câu lệnh cấp cao nhất cho phép viết thẳng mã, trình biên dịch tự sinh lớp Program và Main.
  • Global using và implicit usings (bật mặc định trong dự án mới) tự động nhập các namespace phổ biến như System, System.Linq.
  • Luồng chuẩn: Console.In (bàn phím), Console.Out (màn hình), Console.Error (lỗi); có thể chuyển hướng sang tệp.
  • Định dạng chuỗi: chuỗi nội suy $"..." với định dạng số chuẩn (N0, F2, C, P) phụ thuộc văn hóa (CultureInfo) – dấu phân cách hàng nghìn tiếng Việt là dấu chấm.

Hai cách viết

// Cách truyền thống
namespace XinChao;
class Program
{
    static void Main(string[] args)
    {
        Console.WriteLine("Xin chào");
    }
}

// Cách hiện đại (top-level statements) - tương đương
Console.WriteLine("Xin chào");

Nhập xuất

Console.Write("Nhập tên: ");
string ten = Console.ReadLine() ?? "";
Console.Write("Nhập điểm: ");
double diem = double.Parse(Console.ReadLine()!);
Console.WriteLine($"{ten} có điểm {diem:F2}");
Console.WriteLine($"Học phí: {1250000:N0} đồng");     // 1,250,000
  • C# phân biệt chữ hoa, chữ thường.
  • Mỗi câu lệnh kết thúc bằng dấu ;
  • Chú thích: // một dòng, /* ... */ nhiều dòng.

Ứng dụng thực tế

Bài toán: in phiếu thu học phí theo định dạng Việt Nam (dấu chấm phân cách hàng nghìn, ngày dd/MM/yyyy):

using System.Globalization;
var vi = new CultureInfo("vi-VN");
CultureInfo.CurrentCulture = vi;
Console.OutputEncoding = System.Text.Encoding.UTF8;

string hoTen = "Nguyễn Văn An";
decimal hocPhi = 8_640_000m;
Console.WriteLine("PHIẾU THU HỌC PHÍ");
Console.WriteLine($"Ngày: {DateTime.Now:dd/MM/yyyy}");
Console.WriteLine($"Sinh viên: {hoTen,-20}");
Console.WriteLine($"Số tiền: {hocPhi:N0} đồng");     // 8.640.000 đồng
Thực hành
  1. Nhập họ tên, quê quán, in lời giới thiệu.
  2. Nhập giá và số lượng, in thành tiền có dấu phân cách hàng nghìn.
  3. Viết lại chương trình theo cách truyền thống có lớp Program.
Tóm tắt bài học
  • Chương trình bắt đầu từ Main hoặc câu lệnh cấp cao nhất.
  • ReadLine đọc chuỗi, Parse chuyển kiểu.
  • $"..." chèn biến vào chuỗi.