Kế thừa, đa hình và interface là trụ cột của lập trình hướng đối tượng, giúp mã linh hoạt, dễ mở rộng. Đây cũng là nền tảng của ASP.NET Core và các framework .NET.

55 phútTrung cấp
Bạn sẽ học được
  • Kế thừa với :, base
  • virtual, override, abstract
  • Interface
  • Đa hình

Cơ sở lý thuyết

Kế thừa (class B : A) cho phép lớp con dùng lại thành viên của lớp cha; C# chỉ cho kế thừa một lớp nhưng cài đặt nhiều interface. Phương thức virtual có thể được lớp con override; CLR dùng bảng phương thức ảo (vtable) để chọn đúng phương thức theo kiểu thực tế lúc chạy – đó là đa hình.

  • abstract: lớp không tạo được đối tượng, phương thức không có thân, bắt buộc lớp con cài đặt.
  • sealed: chặn kế thừa tiếp hoặc chặn override.
  • Interface là hợp đồng hành vi; từ C# 8 có thể có phương thức mặc định.
  • SOLID – năm nguyên tắc thiết kế hướng đối tượng: Single responsibility, Open/closed, Liskov substitution, Interface segregation, Dependency inversion.
  • Ưu tiên kết hợp (has-a) hơn kế thừa (is-a) khi quan hệ không thật sự là "là một".

Ví dụ

public abstract class NhanVien(string ten)
{
    public string Ten { get; } = ten;
    public abstract decimal TinhLuong();
    public virtual string MoTa() => $"{Ten}: {TinhLuong():N0} đ";
}
public class NhanVienBienChe(string ten, decimal luongCoBan, double heSo) : NhanVien(ten)
{
    public override decimal TinhLuong() => luongCoBan * (decimal)heSo;
}
public class NhanVienHopDong(string ten, int soGio) : NhanVien(ten)
{
    public override decimal TinhLuong() => soGio * 80_000m;
}

public interface IXuatBaoCao { string Xuat(); }

List<NhanVien> ds = [new NhanVienBienChe("Lan", 2_340_000m, 3.0), new NhanVienHopDong("Minh", 120)];
foreach (var nv in ds) Console.WriteLine(nv.MoTa());     // đa hình

Ứng dụng thực tế

Bài toán: hệ thống gửi thông báo cho sinh viên qua nhiều kênh (email, SMS, Zalo). Nhờ interface, thêm kênh mới không phải sửa mã nghiệp vụ (nguyên tắc mở – đóng):

public interface IKenhThongBao
{
    string Ten { get; }
    Task GuiAsync(string nguoiNhan, string noiDung);
}
public class EmailThongBao : IKenhThongBao
{
    public string Ten => "Email";
    public Task GuiAsync(string den, string nd) { Console.WriteLine($"[Email] {den}: {nd}"); return Task.CompletedTask; }
}
public class SmsThongBao : IKenhThongBao
{
    public string Ten => "SMS";
    public Task GuiAsync(string den, string nd) { Console.WriteLine($"[SMS] {den}: {nd}"); return Task.CompletedTask; }
}
public class DichVuThongBao(IEnumerable<IKenhThongBao> cacKenh)
{
    public async Task GuiTatCa(string den, string nd)
    {
        foreach (var k in cacKenh) await k.GuiAsync(den, nd);    // đa hình
    }
}
Mẹo hay

Ưu tiên lập trình theo interface (IXuatBaoCao) thay vì lớp cụ thể; đây là cách Dependency Injection trong ASP.NET Core hoạt động.

Thực hành
  1. Xây cây lớp Hinh: Tron, ChuNhat, TamGiac.
  2. Tạo interface IThanhToan cho các phương thức thanh toán.
  3. Tính tổng lương của danh sách nhân viên.
Tóm tắt bài học
  • abstract bắt buộc lớp con cài đặt.
  • override thay đổi hành vi lớp cha.
  • Interface định nghĩa hợp đồng.