Bài này trình bày xử lý ngoại lệ với try-catch-finally, tự tạo ngoại lệ, và đọc ghi tệp văn bản, JSON bằng System.IO và System.Text.Json.
Bạn sẽ học được
- try, catch, finally, when
- throw và ngoại lệ tự định nghĩa
- File, Directory, Path
- Lưu, đọc JSON
Cơ sở lý thuyết
Ngoại lệ là đối tượng kế thừa System.Exception, chứa thông báo, kiểu lỗi và stack trace. Khi throw, CLR tháo ngăn xếp (stack unwinding) tìm khối catch phù hợp gần nhất; khối finally luôn chạy để dọn dẹp tài nguyên.
- Chỉ dùng ngoại lệ cho tình huống bất thường; với lỗi dự kiến thường xuyên (người dùng nhập sai), dùng mẫu TryParse cho hiệu năng tốt hơn.
- Bắt ngoại lệ cụ thể trước, tổng quát sau; dùng
throw;(không phải throw ex;) để giữ nguyên stack trace. - using và IDisposable đảm bảo tài nguyên (tệp, kết nối) được giải phóng.
- Hệ thống tệp: đường dẫn tuyệt đối/tương đối, Path.Combine để tương thích mọi hệ điều hành; serialization chuyển đối tượng thành chuỗi (JSON) để lưu hoặc truyền qua mạng.
Ngoại lệ
try
{
var n = int.Parse(Console.ReadLine()!);
Console.WriteLine(100 / n);
}
catch (FormatException) { Console.WriteLine("Không phải số"); }
catch (DivideByZeroException) { Console.WriteLine("Chia cho 0"); }
catch (Exception ex) when (ex is not OutOfMemoryException) { Console.WriteLine(ex.Message); }
finally { Console.WriteLine("Kết thúc"); }
public class SoDuKhongDuException(string msg) : Exception(msg);Tệp và JSON
using System.Text.Json;
File.WriteAllLines("ds.txt", ["Lan", "Minh"]);
foreach (var dong in File.ReadLines("ds.txt")) Console.WriteLine(dong);
var ds = new List<SinhVien> { new("SV01", "Lan", 9) };
var tuyChon = new JsonSerializerOptions { WriteIndented = true };
await File.WriteAllTextAsync("ds.json", JsonSerializer.Serialize(ds, tuyChon));
var docLai = JsonSerializer.Deserialize<List<SinhVien>>(await File.ReadAllTextAsync("ds.json"));Ứng dụng thực tế
Bài toán: nhập danh sách sinh viên từ tệp CSV do các khoa gửi, bỏ qua dòng lỗi nhưng ghi lại để báo cáo, sau đó lưu dạng JSON:
var hopLe = new List<SinhVien>();
var loi = new List<string>();
int soDong = 0;
foreach (var dong in File.ReadLines("ds_sv.csv").Skip(1))
{
soDong++;
try
{
var t = dong.Split(',');
if (t.Length != 3) throw new FormatException("Thiếu cột");
hopLe.Add(new SinhVien(t[0].Trim(), t[1].Trim(), double.Parse(t[2], CultureInfo.InvariantCulture)));
}
catch (Exception ex) when (ex is FormatException or ArgumentException)
{
loi.Add($"Dòng {soDong + 1}: {ex.Message}");
}
}
File.WriteAllText("ds_sv.json", JsonSerializer.Serialize(hopLe));
File.WriteAllLines("loi_nhap.txt", loi);Thực hành
- Bắt lỗi khi nhập điểm sai định dạng.
- Lưu và đọc danh sách sinh viên dạng JSON.
- Ghi nhật ký (log) lỗi vào tệp.
Tóm tắt bài học
- try-catch bắt lỗi, finally luôn chạy.
- File đọc ghi tệp nhanh gọn.
- System.Text.Json chuyển đối tượng sang JSON.

