struct và record giúp nhóm nhiều dữ liệu liên quan thành một kiểu mới. Bài này phân biệt struct (kiểu giá trị), class (kiểu tham chiếu) và record (dữ liệu bất biến).

40 phútCơ bản
Bạn sẽ học được
  • Khai báo struct
  • Kiểu giá trị và kiểu tham chiếu
  • record và record struct
  • Mảng/danh sách các bản ghi

Cơ sở lý thuyết

struct là kiểu giá trị: được lưu trực tiếp (trong stack khi là biến cục bộ hoặc nằm "nội tuyến" trong đối tượng chứa nó), sao chép toàn bộ khi gán hoặc truyền tham số. Phù hợp với dữ liệu nhỏ (dưới khoảng 16 byte), mang ý nghĩa một giá trị đơn: tọa độ, màu sắc, phân số, tiền tệ.

  • record (C# 9) là kiểu tham chiếu tập trung vào dữ liệu: so sánh theo giá trị (hai record cùng dữ liệu thì bằng nhau), bất biến mặc định, có biểu thức with tạo bản sao có sửa đổi.
  • record struct kết hợp: kiểu giá trị và so sánh theo giá trị.
  • Bất biến (immutable): đối tượng không đổi sau khi tạo – an toàn khi chia sẻ giữa các luồng, dễ suy luận, dùng tốt làm khóa trong Dictionary.
  • Đối tượng giá trị (value object) trong thiết kế hướng miền (DDD): Tiền, Email, Địa chỉ được nhận diện bằng giá trị chứ không phải danh tính.

struct và record

struct Diem2D
{
    public double X, Y;
    public Diem2D(double x, double y) { X = x; Y = y; }
    public double KhoangCach(Diem2D p) => Math.Sqrt(Math.Pow(X - p.X, 2) + Math.Pow(Y - p.Y, 2));
}

record SinhVien(string Ma, string Ten, double Diem);

var sv = new SinhVien("SV01", "Lan", 9);
var sv2 = sv with { Diem = 9.5 };          // sao chép có sửa
Console.WriteLine(sv2);                    // SinhVien { Ma = SV01, Ten = Lan, Diem = 9.5 }

So sánh

structclassrecord
LoạiGiá trịTham chiếuTham chiếu (record struct: giá trị)
So sánh ==Theo giá trịTheo tham chiếuTheo giá trị
Dùng choDữ liệu nhỏ: tọa độ, màuĐối tượng có hành viDữ liệu bất biến, DTO

Ứng dụng thực tế

Bài toán: mô hình hóa tiền tệ đúng cách để tránh cộng nhầm VND với USD – lỗi kinh điển trong phần mềm tài chính:

public readonly record struct Tien(decimal SoTien, string LoaiTien)
{
    public static Tien operator +(Tien a, Tien b) =>
        a.LoaiTien == b.LoaiTien ? new Tien(a.SoTien + b.SoTien, a.LoaiTien)
                                 : throw new InvalidOperationException("Không cộng được hai loại tiền khác nhau");
    public override string ToString() => $"{SoTien:N0} {LoaiTien}";
}
var a = new Tien(150_000, "VND");
var b = new Tien(50_000, "VND");
Console.WriteLine(a + b);                          // 200,000 VND
Console.WriteLine(a == new Tien(150_000, "VND"));  // True: so sánh theo giá trị
Thực hành
  1. Tạo struct PhanSo có phương thức rút gọn.
  2. Lưu danh sách sinh viên bằng record, sắp xếp theo điểm.
  3. Thử so sánh hai record có cùng dữ liệu.
Tóm tắt bài học
  • struct là kiểu giá trị.
  • record ngắn gọn cho dữ liệu, có with.
  • Chọn kiểu phù hợp với mục đích.