C# là ngôn ngữ định kiểu tĩnh. Bài này trình bày các kiểu dữ liệu, khai báo biến, var, hằng, toán tử và chuyển đổi kiểu an toàn.

45 phútCơ bản
Bạn sẽ học được
  • Kiểu giá trị và kiểu tham chiếu
  • var, const, kiểu nullable
  • Toán tử số học, so sánh, logic
  • Chuyển kiểu với Parse, TryParse, Convert

Cơ sở lý thuyết

C# có hệ thống kiểu thống nhất (Common Type System): mọi kiểu đều kế thừa từ object. Kiểu chia thành hai nhóm:

Kiểu giá trị (value type)Kiểu tham chiếu (reference type)
Ví dụint, double, decimal, bool, char, struct, enumstring, class, mảng, record
LưuChứa trực tiếp giá trịChứa tham chiếu tới đối tượng trên heap
GánSao chép giá trịSao chép tham chiếu (hai biến cùng trỏ một đối tượng)
  • double (nhị phân, 15–16 chữ số) cho tính toán khoa học; decimal (thập phân, 28–29 chữ số) cho tiền tệ, không có sai số làm tròn kiểu 0,1 + 0,2.
  • Nullable: int? có thể null (Nullable<int>); nullable reference types giúp trình biên dịch cảnh báo khả năng NullReferenceException.
  • Boxing: đóng gói kiểu giá trị thành object tốn bộ nhớ và thời gian; generics giúp tránh boxing.
  • Ngữ cảnh checked phát hiện tràn số nguyên thay vì âm thầm cho kết quả sai.

Kiểu dữ liệu

KiểuVí dụGhi chú
int, longint tuoi = 20;Số nguyên
double, decimaldecimal gia = 99.5m;decimal cho tiền tệ
boolbool dat = true;
char, stringstring ten = "Lan";string là kiểu tham chiếu
DateTimeDateTime.NowNgày giờ

Ví dụ

const double PI = 3.14159;
var dem = 0;                 // suy luận kiểu int
int? tuoi = null;            // kiểu có thể null
int a = 7, b = 2;
Console.WriteLine(a / b);           // 3
Console.WriteLine((double)a / b);   // 3.5
Console.WriteLine(a % b);           // 1

if (int.TryParse(Console.ReadLine(), out int n))
    Console.WriteLine($"Bình phương: {n * n}");
else
    Console.WriteLine("Không phải số nguyên");

Ứng dụng thực tế

Bài toán: tính lãi tiền gửi tiết kiệm cho khách hàng ngân hàng – vì sao phải dùng decimal:

double d = 0;
decimal m = 0;
for (int i = 0; i < 1000; i++) { d += 0.1; m += 0.1m; }
Console.WriteLine(d);    // 99.9999999999986  (sai số tích lũy)
Console.WriteLine(m);    // 100.0             (chính xác)

decimal goc = 500_000_000m, laiSuatNam = 0.055m;
int soNgay = 90;
decimal lai = Math.Round(goc * laiSuatNam * soNgay / 365, 0, MidpointRounding.AwayFromZero);
Console.WriteLine($"Tiền lãi 90 ngày: {lai:N0} đ");
Lưu ý

Dùng TryParse thay cho Parse khi đọc dữ liệu người dùng để tránh chương trình dừng vì lỗi định dạng.

Thực hành
  1. Tính diện tích, chu vi hình tròn.
  2. Đổi số giây sang giờ:phút:giây.
  3. Nhập an toàn hai số và in tổng.
Tóm tắt bài học
  • Mỗi biến có kiểu xác định.
  • decimal cho tiền, double cho tính toán khoa học.
  • TryParse chuyển kiểu an toàn.